Sjómenn geta kynt undir frekari deilum

Tugir þúsunda Kínverja hafa undanfarna daga mótmælt harðlega kaupum japanskra stjórnvalda á eyjaklasa í Kínahafi. Bæði kínversk og japönsk stjórnvöld gera tilkall til eyjanna. Varnarmálaráðherra Bandaríkjanna hvetur til sátta.

Um eitt þúsund kínverskum fiskibátum var í gær siglt til eyjaklasa í Kínahafi, sem Kínverjar kalla Diaoyu en Japanir Senkaku. Bæði kínversk og japönsk stjórnvöld gera tilkall til. Ekki var í gær ljóst hvort um mótmælaaðgerð var að ræða en á vef sænska blaðsins Dagens Nyheter kom fram að japanska fréttastofan Kyodo hefði sagt frá siglingunni og að hún hefði vitnað í kínverska útvarpsstöð.

Linus Hagström, sænskur sérfræðingur í málefnum Austur-Asíu, segir í viðtali við Dagens Nyheter að hugmyndin um að Kína geti reynt að ná yfirráðum yfir eyjunum með því að senda þangað eitt þúsund fiskibáta hafi verið við lýði í fjörutíu ár. Hann telur ástandið mjög alvarlegt.

Frá því að í ljós kom í síðustu viku að japanska ríkisstjórnin hefði keypt eyjarnar af einkaaðila hafa Kínverjar daglega efnt til mótmæla. Tugir þúsunda hafa tekið þátt og hefur komið til átaka milli mótmælenda og óeirðalögreglu. Ráðist hefur verið gegn japönskum sendiráðum, fyrirtækjum og verslunum og skemmdarverk unnin á þeim. Nokkur japönsk fyrirtæki hafa gert hlé á starfsemi sinni í Kína vegna mótmælanna.

Það eru hins vegar ekki bara Kínverjar og Japanar sem vilja ráða yfir eyjunum og auðlindunum í hafinu umhverfis þær, heldur einnig stjórnvöld í Taívan. Forseti Taívans kynnti nýlega friðartillögu um að ríkin þrjú ynnu saman að þróun svæðisins.

Deilan um eyjarnar hefur staðið yfir í á annað hundrað ár. Hún þykir hafa fengið enn meiri pólitíska þýðingu eftir að kínverskur togari lenti í árekstri við tvo báta japönsku strandgæslunnar við eyjarnar árið 2010. Skipstjóri togarans var handtekinn og var honum ekki sleppt fyrr en eftir sautján daga. Efnt var til víðtækra mótmæla í Kína auk þess sem fjórir japanskir ríkisborgarar voru handteknir. Þar að auki var útflutningur á sjaldgæfum jarðmálmum takmarkaður.

Varnarmálaráðherra Bandaríkjanna, Leon Panetta, hvatti í gær deiluaðila til að gæta sín. Panetta, sem var í Tókýó, höfuðborg Japans, sagði mistök af hálfu annars hvors aðilans geta leitt til átaka.ibs@frettabladid.is