Ógnin sem birtist Armstrong - Víti til varnaðar

Gígur í Öskju, sem Neil Armstrong skoðaði á Íslandi sumarið 1967, var nauðalíkur gíg á tunglinu sem honum tókst með snarræði að forðast í lendingu tunglferjunnar tveimur árum síðar. Íslandsleiðangur NASA hafði þannig raunverulega þýðingu í að hjálpa geimförunum að kynnast hættunum sem biðu þeirra á tunglinu.

Um leið og heimurinn minnist Neil Armstrongs rifja Íslendingar upp að fyrsti maðurinn sem steig fæti á tunglið hafði tveimur árum áður komið til Íslands til að þjálfa sig fyrir geimferðina. En skyldi Íslandsdvölin hafa gagnast honum?

Í því sambandi er fróðlegt að skoða myndband af lendingu tunglferjunnar árið 1969. NASA hafði valið lendingarstað sem átti að vera sléttur og án hindrana en þegar geimfararnir nálguðust yfirborð tunglsins blöstu við þeim grjóthnullungar. Neil Armstrong ákvað að stefna á annan lendingarstað, en þegar þangað kom tók ekki betra við; - gígur sem tunglferjan var stefna ofan í.

Armstrong þótti þarna sýna snarræði þegar hann áttaði sig á hættunni og stýrði frá gígnum á ögurstundu. Á þessu augnabliki áttu geimfararnir bara eftir 60 sekúndur af eldsneyti til að nota í lendinguna og munaði því engu að þeir þyrftu að hætta við og snúa heim.

En skoðum nú það landslag sem geimfararnir höfðu tveimur árum fyrr kynnst á Íslandi. Í Öskju skoðuðu þeir meðal annars gíginn Víti og það má vel ímynda sér að þegar Neil Armstrong sat þar á gígbarminum hafi hann gert sér í hugarlund að best væri að forðast það að lenda tunglferju of nærri slíkum stað.

Sverrir Pálsson tók þessar myndir af geimförunum á Íslandi og hann telur líklegt að það hafi hjálpað Armstrong að hafa séð þennan íslenska gíg. Ógnin sem blasti við honum á tunglinu líktist fyrirbæri sem hann hafði séð áður.

Í sjónvarpsþáttaröð HBO um tunglferðirnar, From the Earth to the Moon, má sjá endurgerð lendingarinnar á tunglinu þegar Armstrong bjargaði tunglferjunni frá gígnum.