Birtingurinn nýtur vafans

Eldvatn í Meðallandi er frá fornu fari fræg sjóbirtingsá. Pétur Pétursson er leigutaki árinnar og hefur yfirfært veiða/sleppa fyrirkomulag úr annarri frægri veiðiá sem hann hefur með höndum, eða Vatnsdalsá. Hugmyndafræðin er sú sama. Að byggja upp sjálfbæran náttúrulegan stofn án meiri háttar inngripa.

„Þetta er sérstakur stofn á þessu svæði öllu sem ég vil meina að megi ekki að hrófla við. Ástæðan er sú sjóbirtingsstofninn íslenski er sennilega sá elsti í heimi. Hann er þess vegna kenndur við ísöld,“ segir Pétur.

Pétur tók ána á leigu árið 2009. Hann telur mikla möguleika vera fyrir hendi við uppbyggingu sjóbirtings í ánni. Áin sé fræg fyrir stóra sjóbirtinga og þeim vill hann fjölga með því að gefa veiddum fiski annað tækifæri til að ná þeirri stærð sem náttúran býður og vill ekki byggja upp stofninn með seiðasleppingum. „Ég vil að náttúran sjái um þetta sjálf. Það þarf kannski að hjálpa til við hrygningarsvæði, sem eru ekki nægilega góð.

Það er hægt að laga, að mínu mati, án þess að trufla náttúruna.“

Mjög skiptar skoðanir eru um sleppingar á veiddum fiski, og á það bæði við um lax og silung. Pétur lítur hins vegar þannig á að ef tekið er of mikið af stofni sem er seinvaxinn og býr ekki við þeim mun betri hrygningar- og uppvaxtarskilyrði þá komi alltaf að því að hann lætur undan síga. „Það vil ég fyrirbyggja með þessari aðferðafræði.“

Pétur bendir á að Eldvatnið, og systurár þess í Skaftafellssýslum, séu í túnjaðri Vatnajökulsþjóðgarðs og þar liggi tækifæri. „Ég sé fyrir mér að allt þetta svæði ætti að vera hluti af þjóðgarðinum með þessum sjóbirtingsstofni sem þarna er. Ég er ekki einn um þá hugmynd að stofna á þessu svæði verndarsjóð villtra sjóbirtinga sem færi saman við hugmyndina um þjóðgarðinn.“

Pétur veltir því upp að á einhverjum tímapunkti hafi virðingin fyrir silungsstofnunum á Íslandi farið fyrir lítið. Allt snúist um laxinn, einhverra hluta vegna, og laxaseiðum hafi verið „sprautað út í ólíklegustu ár“, án þess að mikill tími hafi verið tekinn í það að kanna hversu vel áin væri undir slíkt búin.

Pétur hefur þó ekki áhyggjur af því að stofnar silungs muni hverfa.

„Veiði sveiflast á milli tímabila. Menn reyndu að halda jafnri veiði milli ára með seiðasleppingum, en það hefur aldrei tekist. Sveiflur í lífríkinu eru eðlilegar og hugmyndin er ekki endilega sú að veiða endilega miklu meira. Frekar að gera þetta náttúrulegt og ég held að stór hluti af íslenskum fluguveiðimönnum aðhyllist þessa hugmyndafræði nú orðið.“

Í Eldvatni hefur veiði sveiflast mikið á milli ára, hvað sem því veldur.

Gullöldin var í kringum 1970 en árið 1974 voru skráðir til bókar þúsund fiskar. Þeir voru hins vegar aðeins 70 árið 1991. Áin gaf 252 birtinga í fyrra og er þá ótalin bleikja og lax sem alltaf veiðist töluvert af í þessu magnaða vatnsfalli.

svavar@frettabladid.is