Undirbúa stóra úttekt á störfum Fjármálaeftirlits

Rannsóknarnefnd Alþingis um aðdraganda og orsök bankahrunsins hefur verið erlendis síðustu daga að semja við sérfræðinga til að vinna að úttekt á störfum Fjármálaeftirlitsins (FME). Eins og kom fram í blaðinu í gær er einnig verið að skoða störf Seðlabanka Íslands.

„Við erum að verða klárir í sérstaka úttekt á FME og erum að leggja drögin að því. Það er afskaplega flókið að undirbúa svona stórt verkefni. Mikil gagnaöflun hefur þegar átt sér stað en nú er að koma í ljós hvenær við fáum erlendu sérfræðingana til landsins til að fara af stað með stikkprufur og úrtaksrannsóknir," segir Páll Hreinsson, formaður nefndarinnar.

„Svona rannsóknir er einnig verið að gera í nágrannalöndum okkar, svo merkilegt sem það er. Við ætlum að nýta krafta fólks sem þegar er búið að gera þær og finna samanburðarhæfa fleti," segir Páll.

Meðal sérfræðinganna verði líklega Danir og Norðmenn, en nefndin er enn að skoða hversu fáa menn hún komist af með. Það verði ljóst í lok næstu viku og þá verður heim snúið.

Kvörtun Jónasar Fr. Jónssonar, fyrrverandi forstjóra FME, verði tekin fyrir af nefndinni þá. Jónas hefur krafist þess að Sigríður Benediktsdóttir hagfræðingur verði látin víkja úr nefndinni vegna ummæla sem höfð voru eftir henni í skólablaði Yale-háskóla.

Þar sagði Sigríður að bankahrunið hefði meðal annars orðið vegna andvaraleysis stofnana sem áttu að setja fjármálafyrirtækjum reglur og tryggja fjármálastöðugleika.

„Það er búið að blása þetta mikið út," segir Páll. Ekki hafi verið ákveðið hvort Sigríður víki og enginn dragi í efa að hún sé yfirburða hagfræðingur. „Þetta snýst ekki um það, heldur hvort ummæli hennar hafi gert hana vanhæfa. Það er eina lagalega spurningin," segir Páll.

Af þeim sökum hafi málið verið sent forsætisnefnd Alþingis, sem komst „að þeirri óvæntu niðurstöðu að hún væri ekki bær til þess að skera úr um þetta", segir Páll, sem telur að þeir sem skipi í nefnd, það er alþingismenn forsætisnefndar, eigi að skera úr um hæfi og vanhæfi, ekki nefndarmenn sjálfir.

Meðal þeirra sem hafa komið Sigríði til varnar eru Jón Steinsson og Gauti B. Eggertsson hagfræðingar. Þeir telja að ummæli hennar lýsi almennu viðhorfi flestra hagfræðinga í heimi. En hvað finnst Páli?

„Nú ert þú að spyrja mig spurningar sem ég yrði vanhæfur við að svara," segir hann. Hins vegar sé alls ekki rétt að meirihluti nefndarinnar hafi lagt að Sigríði að hætta. Það hafi einungis verið rætt sem einn möguleiki af mörgum, færi svo að hún yrði talin vanhæf. 

Engir útrásarvíkingar yfirheyrðir

Engir útrásarvíkingar hafa enn verið kallaðir fyrir nefndina, segir Páll Hreinsson, enda hafi þeir fæstir setið í stjórnum bankanna.

„Nei, það er ekki komið að þeim enn þá. Að því leyti sem við munum ræða við þá er það í lokin, þegar við erum komin með heildarmyndina á lánveitingum til þeirra. Endurskoðendasvið okkar er að vinna í því hörðum höndum og við þurfum að fá botninn í það áður en við getum fylgt því eftir. En því verður fylgt eftir í ákveðnum tilvikum sem við erum að sjá þar," segir Páll.

Hann vill ekki segja hverjir hafi verið kallaðir fyrir nefndina, „en við höfum fengið til okkar ráðherra, fyrrverandi ráðherra, þingmenn og bankastjóra, embættismenn úr stjórnarráðinu, Seðlabanka og víðar, þannig að það er allt í fullum gangi."

 

Engar áfangaskýrslur

Í lögum um rannsóknarnefndina var gert ráð fyrir að hún skilaði niðurstöðum í nóvember næsta, en gæti skilað áfangaskýrslum fyrr. Páll segir verkefnið á áætlun, en fallið hafi verið frá hugmyndinni um áfangaskýrslur.

„Okkar niðurstaða var sú að þetta væri svo samtvinnað allt að það væri ekki hægt að kljúfa þetta niður með góðum hætti. Um leið og þú ferð að skoða eitthvað eitt þá þarftu að skoða hvað gerðu bankarnir og hver var stjórnunarstefna þeirra og þetta hangir á endanum allt saman. Þetta er svo nátengt.“

Einkavæðingin

Rannsóknarnefnd Alþingis skoðar ákveðna þætti einkavæðingar bankanna.

„Við skoðum forsendur þess að breytt var um stefnu stjórnvalda og ákveðið var að velja kjölfestufjárfesta. Spurningin er á hvaða grundvelli þetta var gert. Þarna voru spilin gefin um eignarhaldið, sem við erum síðan að skoða hvort hafi haft áhrif á þá atburði sem urðu,“ segir Páll Hreinsson