Gyðingum var vísað frá Íslandi

Fram kom í Fréttablaðinu í gær að dönsk stjórnvöld íhuga alvarlega að biðjast opinberlega afsökunar á framferði danskra stjórnvalda í garð Gyðinga á stríðsárunum, en skýrsla sýnir að 19 Gyðingum var vísað úr landi í Danmörku til Þýskalands þar sem flest fólkið var myrt í fangabúðum nasista. Sömu örlög biðu flestra þeirra sem Íslendingar ráku úr landi. "Umræða um slíkt hefur ekki farið fram hér á landi en almennt séð er ég þeirrar skoðunar að menn verði að fara afar varlega í að biðjast afsökunar á atburðum sem gerðust fyrir löngu og ákvörðunum sem teknar voru í þeim tíðaranda sem ríkti hverju sinni. Þegar slíkt gerist verða að vera fyrir því mjög ríkar ástæður en ég ítreka að í þessu tiltekna máli hefur ekki farið fram nein umræða um slíkt", segir Halldór Ásgrímsson forsætisráðherra. Þór Whitehead sagnfræðingur sem skrifað hefur margar bækur um íslenskt þjóðfélag á árum kringum stríð segir íslensk stjórnvöld á þessum tíma hafi fylgt þeirri stefnu leynt og ljóst að hleypa ekki Gyðingum til landsins. Opinberlega hafi þau borið við atvinnuleysi en í raun og veru var um að ræða meðvitaða kynþáttastefnu stjórnvalda. Í bókum sínum tiltekur hann nokkur dæmi þess að íslensk stjórnvöld hafi vísað Gyðingum úr landi skömmu fyrir stríð. Í einu tilviki greinir hann frá því er fjölskylda að nafni Rottberger var rekin úr landi 1938 og átti að senda hana til Þýskalands. Það varð henni hins vegar sennilega til lífs að skipið kom við í Danmörku þar sem fjölskyldunni tókst að fá hæli og lifði hún hildarleikinn af. Í öðru tilviki er talið að breska hernámið hafi bjargar lífi móður og sonar sem íslensk yfirvöld ætluðu að vísa úr landi til Þýskalands í byrjun árs 1940.