Hrein geggjun að auka lánin

Menn eiga ekki að fara út í nýjar lántökur nema þeir sjái sér verulegan hag í því hvað varðar lækkun greiðslubyrðinnar, segir Guðmundur Ólafsson hagfræðingur. "Þá eiga þeir alls ekki að auka við lánin, því það er hrein geggjun," segir hann. Ástæðan er sú að húsnæðisverð getur fallið verulega eftir 1 - 2 ár. Vegna þenslu og breytinga á lánamarkaði hefur verið nánast óðaeftirspurn eftir húsnæði. Nú er verið að byggja ógrynni af nýju húsnæði. Eftir fáein ár minnkar kaupmátturinn hugsanlega hjá þjóðinni af því að atvinna dregst saman og atvinnuleysi eykst. Við slíkað aðstæður er reynsla fyrir því að húsnæðisverð hrynur." Guðmundur vísaði til áranna 1993 - 1994 þegar húsnæðisverð fór 30 prósent niður miðað við það sem það hafði verið 1988. Þá nefndi hann þróun þá sem varð í Svíþjóð 1987 - 1989, þegar verðgildi húsnæðis var orðið mun minna heldur en skuldirnar sem á því hvíldu, sem þýddi að eigendur gátu ekki selt, en sátu fastir, dæmdir til að borga allt hvað af tók. "Svo er annað sem menn skulu huga vel. Sé gengistrygging á láninu þá er það miklu verra heldur en ef menn eru með venjulega verðtryggingu," sagði Guðmundur. "Gengið á krónunni getur fallið. Og það gerist á einni nóttu. Sá sem væri að greiða af milljón að kvöldi, gæti þurft að greiða af 1.3 milljónum að morgni eftir 30 prósent gengisfellingu, sé lánið gengistryggt gagnvart evru. Þar með eru viðkomandi lánastofnanir að firra sig allri ábyrgð, en velta vandanu yfir á skuldarann. Þetta er stórhættulegt, því líkur eru á að það verði mjög stormasamt á gjaldeyrismörkuðum því dollarinn er á niðurleið. Íslenska krónan er enn háð dollaranum og gæti farið niður líka. Þá eru ákvæði um heimildir lánastofnana til að endurskoða vexti að ákveðnum tíma liðnum stórvarasöm. Vísitölutryggingin gerir það að verkum að lánið hækkar ekki nema í takt við neyslu. Það tekur miklu lengri tíma." Guðmundur sagðist ráðleggja fólki að fara hægt í hlutina og gera ekki breytingar á sínum fjármálum að ráði fyrr en séð værir fyrir hvernig þessir nýju lánamöguleikar virkuðu. Aðaláherslan væri á að fólk ætti að taka eins lítil lán og það kæmist mögulega af með.