Nauðsynlegt að grípa til aðgerða til að mæta markmiðum Parísarsamkomulagsins

Líkur eru á að losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi muni aukast um 50-100% á næstu árum. Að óbreyttu munu stjórnvöld ekki getað staðið við skuldbindingar sínar gagnvart Parísarsamningnum. Hagfræðistofnun Háskóla Íslands kynnti í dag skýrslu um þær fjölbreyttu leiðir sem stjórnvöld geta farið til að ná markmiðunum.

Útstreymi gróðurhúsalofttegunda jókst um 26% frá 1990 og til 2014 ef nettóbinding vegna landgræðslu og skógræktar er ekki tekin með. Að óbreyttu stefnir í að Íslandi standi ekki við skuldbindingar sínar gagnvart Parísarsamningnum til 2030.

Samkvæmt Hagfræðistofnun blasa meiriháttar áskoranir við. Niðurstöður sviðsmynda sem fjallað er um í skýrslunni sýna að mögulegt er að aukning verði í losun miðað við útstreymi ársins 1990 í öllum geirum nema sjávarútvegi. Mest gæti aukningin orðið vegna aukinna umsvifa í stóriðju frá rúmlega 160% í grunntilviki upp í um 290% í hátilviki. Hafa ber í huga að stóriðja fellur innan viðskiptakerfis Evrópusambandsins um losunarheimildir.

„Það sem kom mér helst á óvart er hin gríðarlega mikla útstreymisaukning sem við erum mögulega að horfa á þegar kemur að losun gróðurhúsalofttegunda frá Íslandi. Það er það sem vakti athygli mína,“ segir Brynhildur Davíðsdóttir, prófessor í umhverfis- og auðlindafræði við Háskóla Íslands.

Hagfræðistofnun leggur til ýmsar mótvægisaðgerðir, allt frá bindingu basalts og föngun eldsneytis í orkuframleiðslu, rafvæðingu bílaflotans, til bættrar nýtingar búfjáráburðar og meðhöndlun mykju. Í heildina eru þetta 30 mótvægisaðgerðir, misdýrar og mis umfangsmiklar, sem stuðla að minni nettó losun.

„Það sem við gerðum er að við greindum aðgerðir fyrir alla geira íslensks samfélags u sem hægt er að ráðast í í dag, til þess að draga úr útstreymi gróðurhúsalofttegunda. Við erum í raun og veru ekki að leggja fram hvað stjórnvöld ættu að gera heldur erum við einungis að sýna fram á að hvað er hægt að gera,“ segir Brynhildur.

Sé það raunverulegur vilji stjórnvalda að standa við skuldbindingar sínar gagnvart Parísarsamningnum er ljóst að þörf er á aðgerðum hið snarasta, enda taka þessar breytingar oft langan tíma. Umhverfisráðherra segir þörf á samstilltu átaki í losunarmálum.

„Það kom mér á óvart hve staðan er vond. Og það liggur alveg fyrir að ef ekkert verður gert þá munum við ekki ná að uppfylla Parísarsamkomulagið. Það er alveg á hreinu,“ segir Björt Ólafsdóttir, umhverfisráðherra.

Björt segir það blasa við að hægt sé að ráðast í orkuskipti í samgöngum og rafbílavæðingu, og um leið efla flutningskerfi raforku. Verkefnin í þessari baráttu við losun liggja hjá mismunandi ráðuneytum, Björt segir hvert og eitt ráðuneyti nú vera að skoða hvað hægt sé að gera til að minnka losunina.

„Við verðum að vera samstillt og ég á ekki von á öðru en að Alþingi verði mjög jákvætt gagnvart því að stefna að því að hafa landið byggilegt um ókomna tíð.“