Hvernig breyttist líf þitt um ára­mótin? Fleiri fá húsa­leigu­bætur, starfs­lok verða sveigjan­legri og skrá þarf Airbnb-í­búðir

Um hver áramót gengur í gildi fjöldi nýrra laga sem samþykkt hafa verið á Alþingi á árinu eða árunum þar á undan. Þessi lög geta haft veruleg áhrif á líf Íslendinga og budduna, án þess að breytingarnar séu sérstaklega kynntar almenningi.

Fréttablaðið hefur hér gert tilraun til að draga saman þau lög sem kunna að hafa áhrif á almenning og tóku gildi nú um áramótin. Ekki er alveg um tæmandi lista að ræða en reynt er að stikla á því helsta sem Íslendingar kunna að finna fyrir á árinu sem nú gengur í garð.

Kerfisbreytingar í félagsmálum.

Í fyrsta lagi tóku í gildi ný lög um almannatryggingar nú um áramótin.

Ofan á almenna hækkun ellilífeyris sem kemur til um hver áramót hefur orðið kerfisbreyting á kerfinu sem hækkar bæturnar enn frekar. Fréttablaðið fjallaði um hluta þessara breytinga þegar fjárlagafrumvarpið var kynnt í byrjun desember.

„Það mun vonandi nást saman við hagsmunasamtök öryrkja til að gera sambærilegar breytingar fyrir öryrkja. Ég hef mikla sannfæringu um að ný ríkisstjórn hljóti að breyta kerfi örorkubóta líka,“ segir Eygló Harðardóttir, félags- og húsnæðismálaráðherra.

Önnur lög sem tóku gildi um áramótin og heyra undir ráðuneyti Eyglóar eru ný lög um húsnæðisbætur. Með lögunum hafa fleiri á leigumarkaði rétt á húsnæðisbótum en áður var. 

„Það er verið að hækka tekjuviðmiðin í húsnæðisbótunum miðað við það sem var í húsaleigubótunum. Fyrir fólk á vinnumarkaði er þetta veruleg breyting en þetta er líka breyting fyrir námsmenn. Þetta er nýtt kerfi og það er veruleg viðleitni frá ráðuneytinu, þingi og sveitarfélögum að tryggja að það sé enginn í verri stöðu en áður,“ segir Eygló. Það sem áður hét sérstakar húsaleigubætur heitir nú sérstakur húsnæðisstuðningur og heyrir undir félagsþjónustuna. Vinnumálastofnun sér svo nú um greiðslu húsnæðisbótanna til almennings.

„Það er verið að útvíkka réttindin. Þetta var hluti af samkomulagi við aðila vinnumarkaðarins og þetta var sérstaklega hugsað til að bæta stöðu þeirra sem eru á vinnumarkaði,“ segir Eygló. Húsnæðisbætur verða greiddar mánaðarlega og grunnfjárhæð þeirra mun taka mið af fjölda heimilismanna óháð aldri þeirra.

Minni skattheimta

Ríkið tekur til sín minni skatt af almenningi á þessu ári en verið hefur. Til dæmis má nefna að við andlát einstaklings verður ekki lengur greiddur erfðafjárskattur af þeim hluta arfs sem gefinn verður til góðgerðarfélaga. Þetta er breyting frá því sem áður var þegar erfðafjárskattur var tíu prósent.

Ekki verður lengur tekinn skattur af þeim hagnaði sem verður til hjá einstaklingum sem ákveða að flytja í ódýrara húsnæði.

Með öðrum orðum, ríkið tekur ekki lengur til sín skatt þegar einstaklingar ákveða að minnka við sig. Það má ímynda sér að sú skattaprósenta hafi lagst hvað mest á eldra fólk sem hafði hug á að minnka við sig og nýta fjármagnið sem umfram var til efri áranna.

Á nýju ári verður veittur skatta­afsláttur vegna hlutabréfakaupa einstaklinga. Skattafrádráttur vegna hlutabréfakaupa er nú um 50 prósent og lágmarksupphæð þeirra er 300 þúsund.

Bæði meira og minna eftirlit

Nýju og umdeildu Airbnb-lögin svokölluðu tóku gildi um áramótin. Þau skylda þá sem ætla að gera út svokallaða heimagistingu, til dæmis í gegnum vefsíðuna Airbnb, til að skrá það hjá sýslumanni og endurnýja þarf skráninguna á hverju ári. Einstaklingar hafa heimild til að leigja heimili sitt út í 90 daga á ári og að hámarki fyrir tvær milljónir króna. Allt umfram það krefst rekstrarleyfis frá stjórnvöldum. Þetta þýðir að hver nótt má ekki kosta meira en rúmar 22 þúsund krónur ef útleiga fer fram allar þessar 90 nætur.

Skráningargjald hjá sýslumanni fyrir airbnb íbúðir er 8.000 krónur á hverju ári. Ef skráningarskyldunni er ekki hlýtt má búast við að fá sekt frá 10 þúsund krónum og allt að einni milljón króna.

En þrátt fyrir þessar sektargreiðslur má að minnsta kosti ekki búast við því að lögreglan hleri mann vegna gruns um að brjóta gegn airbnb-reglunum. Heimildir lögreglu til símahlustunar hafa nefnilega verið þrengdar og nú verður brot að varða sex ára fangelsisvist og ríkir almannahagsmunir eða einkahagsmunir að vera í gildi. Þeir sem eru svo óheppnir að vera hleraðir af lögreglu fá úthlutað réttargæslumanni sem hefur aðgang að ýmsum gögnum í málinu og gætir réttar þess sem er hleraður. Lögmaðurinn má þó ekki láta skjólstæðing sinn vita að hann sé að gæta réttar hans.

Fréttin birtist fyrst í Fréttablaðinu.

Uppfært 9:17

Í Upphaflegri frétt stóð að nóttin í Airbnb gistingu mætti nú kosta að hámarki 11 þúsund krónur ef fullnýta á gistináttafjölda. Þetta er rangt því upphæðin er tvöföld það, eða rúmar 22 þúsund krónur. Skrifast þessi mistök á fljótfærni blaðamanns og er árvökulum lesanda sérstaklega þakkað fyrir ábendinguna.