Hvetja aðildarfélög til að hætta að borga

Félagsfundur í Samtökum félaga í velferðarþjónustu (SFV) hvatti í gær aðildarfélög sín til að skoða það alvarlega að hætta að greiða áfallnar lífeyrisgreiðslur til Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins (LSR). Þess utan telja samtökin að ríkinu beri að endurgreiða þeim 1,5 milljarða króna vegna þeirra greiðslna sem aðildarfélögin hafa þegar greitt. Þetta kemur fram í ályktun sem samþykkt var á félagsfundi SFV í gær.

Fréttablaðið greindi frá því í gær að Hrafnista, eitt aðildarfélaganna, hefði ákveðið að hætta að greiða hinar áföllnu lífeyrisskuldbindingar síðastliðinn þriðjudag. Bréf þess efnis var sent Guðbjarti Hannessyni velferðarráðherra og Katrínu Júlíusdóttur, fjármála- og efnahagsráðherra, samdægurs. Gísli Páll Pálsson, formaður SFV, segir engin viðbrögð hafa borist frá ráðuneytunum síðan bréfið var sent.

Vilja 1,5 milljarða

Málið snýst um að aðildarfélög SFV hafa ekki greitt áfallin lífeyrisréttindi þeirra starfsmanna sinna sem eru annaðhvort í B-deild LSR eða í Lífeyrissjóði hjúkrunarfræðinga árum saman. Félögin fá samt sem áður rukkanir í hverjum mánuði vegna hinna vangoldnu iðgjalda. Ógreiddar lífeyrisskuldbindingar eru fimm til sex milljarðar króna hið minnsta.

Ríkið hefur talið þau gjöld sem aðildarfélögin greiða mánaðarlega sem sína greiðslu vegna þess að þau séu hluti af svokölluðum daggjöldum. Daggjöld eru föst krónutala sem greidd er fyrir hvert hjúkrunarrými stofnana sem ekki eru á föstum fjárlögum. Samkvæmt reglugerð er þeim ætlað að mæta eðlilegum rekstrarkostnaði án viðhalds húsnæðis. Afstaða SFV og aðildarfyrirtækja þess er sú að daggjöldin, eins og þau eru í dag, eigi ekki að ná yfir lífeyrisskuldbindingar. Því eigi ríkið að endurgreiða þeim 1,5 milljarða króna vegna ofgreiddra greiðslna. Samtökin hafa kallað eftir því að ríkið upplýsi um samsetningu daggjalda en þær upplýsingar hafa ekki fengist frá hinu opinbera.

Staðfest í bréfi

Þá telja SFV að ríkinu beri að semja um þær greiðslur sem eiga að koma til greiðslu á næstu áratugum. Óformlegar viðræður um málið hófust árið 2004 og hafa staðið yfir með einhverjum hætti alla tíð síðan.

Samkvæmt heimildum Fréttablaðsins ríkti mikil jákvæðni um að lausn myndi finnast innan SFV. Greindu þau vilja hjá ríkinu til að leysa málið. Því til stuðnings vísa samtökin í bréf sem Berglind Ásgeirsdóttir, þáverandi ráðuneytisstjóri í heilbrigðisráðuneytinu, sendi Indriða Þorlákssyni, þáverandi ráðuneytisstjóra í fjármálaráðuneytinu.

Í bréfinu segir meðal annars að „í forsendum þeim sem liggja til grundvallar ákvörðun daggjalda er ekki tekið tillit til skyldu stofnana og aðildarfyrirtækja í SFH[nú SFV] að greiða hækkanir á lífeyrisskuldbindingum[…]Samkvæmt upplýsingum frá SFH[nú SFV] eru þessar greiðslur farnar að hafa veruleg áhrif á fjárhagslegan rekstur fyrirtækja þeirra og geta þær ekki borið hann til lengdar“. Í þessu bréfi segir Berglind mjög skýrt að ekki eigi að nota daggjöld til að greiða lífeyrisskuldbindingar.

Kúvending á afstöðu

Á undanförnum árum hefur hins vegar orðið kúvending á afstöðu ríkisins. Í febrúar 2012 sendu lögfræðingar hjá fjármálaráðuneytinu síðan bréf til SFV þar sem því er hafnað að semja um málið og fullyrt að áfallnar lífeyrisskuldbindingar hafi verið greiddar með þeim daggjöldum sem ríkið hafi greitt aðildarfélögum þeirra ár hvert.

Síðan þá hefur ekkert gerst í málinu þar til í þessari viku þegar Hrafnista ákvað að hætta að greiða. Þess í stað munu öll innheimtubréf frá LSR verða send áfram til velferðarráðuneytisins.

Skuld íslenska ríkisins vegna B-deildar LSR er eitt stærsta fjárhagslega vandamál sem íslenska ríkið glímir við. Í lok árs 2011 var áfallin tryggingafræðileg skuld hennar 543 milljarðar króna og óuppgerð áfallin skuldbinding 461 milljarður króna. Stærstur hluti hennar lendir á íslenska ríkinu, eða um 400 milljarðar króna. Ef fleiri aðilar sem hafa greitt áfallnar lífeyrisgreiðslur hætta að greiða, líkt og Hrafnista, mun hlutdeild ríkisins aukast.

Ef byrjað hefði verið að greiða niður þessa skuld á síðasta ári myndu opinberir aðilar þurfa að greiða um átta milljarða króna á ári. Þær greiðslur myndu ná hámarki árið 2024, þegar þær yrðu um átján milljarðar á ári, en þær síðan lækka jafnt og þétt eftir það.