Ískyggilegt ástand á ýsustofninum

Þorskveiði á næsta fiskveiðiári verður aukin um 19 þúsund tonn verði ráðgjöf fylgt. Innan seilingar er 250 þúsund tonna þorskkvóti verði haldið rétt á spilunum. Vondu fréttirnar eru hins vegar þær að ástand ýsustofnsins er ískyggilegt og veiðibann er ekki fjarlægur möguleiki.

Hafrannsóknastofnun kynnti í gær niðurstöður sínar um ástand fiskistofna, aflahorfur og veiðiráðgjöf fyrir næsta fiskveiðiár. Fyrst af öllu boðaði forstjórinn, Jóhann Sigurjónsson, þau ánægjulegu tíðindi að samkvæmt gildandi aflareglu væri svigrúm til að auka aflaheimildir í þorski um 19 þúsund tonn; úr 177 þúsund tonnum í 196 þúsund tonn.

Verulegur árangur niðurskurðar„Verulegur árangur hefur náðst með niðurskurðaraðgerðum í veiði á þorski. Það voru viðbrögð við válegu ástandi þorskstofnsins fyrir nokkrum árum. Hrygningarstofninn hefur verið allt of lítill til skamms tíma en með þessum aðgerðum erum við að ná hrygningarstofninum allverulega upp. Hann hefur ekki verið stærri um langt árabil."

Jóhann lýsti því að tekist hefur að ná upp þremur meðalsterkum árgöngum sem bera munu uppi veiðina á komandi árum. Í sögulegu samhengi höfum við haft um 176 milljón þriggja ára nýliða í stofninum en áætlanir gera ráð fyrir að á árunum 2001 til 2007 hafi þriggja ára nýliðar aðeins verið 120 milljónir nýliða.

„En nú sjáum við þessa meðalsterku árganga sem eru grunnurinn að því að auka veiðina á komandi árum. Nú erum við líka komin með mun hærra hlutfall af átta ára og eldri fiski sem eykur marktækt líkurnar á því að við fáum sterka árganga á komandi árum," sagði Jóhann sem hafði við þetta að bæta að fiskurinn hefði greinilega meira æti. Hann er betur haldinn og ekki skal draga úr mikilvægi þess að loðnustofninn hefur braggast að miklum mun.

„Það er ekki ólíklegt að veiðin verði komin í 250 þúsund tonn árið 2016. Þessi árangur er innan seilingar en það byggir á stöðugu aðhaldi og aga," sagði Jóhann.

Ýsan á fallandi fætiHafrannsóknastofnun leggur til að aflaheimildir í ýsu verði lækkaðar úr 45 þúsund tonnum í 32 þúsund tonn á næsta fiskveiðiári. Rétt er að minna á að ýsuveiði árin 2003 til 2008 var 96 þúsund til 110 þúsund tonn. Sú veiði byggði á risaárgangi ársins 2003 og þeirri staðreynd að stofnstærð ýsu var í sögulegu hámarki á árunum 2004 til 2008. Hins vegar hafa árgangar síðustu fimm ára verið mjög litlir og á þeim mun veiði næstu ára byggja. Þetta er einfalt; ýsustofninn mun minnka verulega á næstu árum þegar árgangar 2008 til 2011 koma inn í veiðistofninn.

„Það var gengið of skart fram í veiði á þessum sterku stofnum að okkar mati. Þegar stórir árgangar koma er skynsamlegt að dreifa veiðinni yfir lengra tímabil. Við erum að horfa á þá staðreynd að stofninn getur hreinlega farið niður fyrir hættumörk. Það getur leitt til þess að okkar ráðgjöf kalli á lokun veiða. Þetta er svo lélegur efniviður sem við höfum núna að þá má alveg segja að það séu blikur á lofti," sagði Jóhann.

Björn Ævar Steinarsson, sviðsstjóri veiðiráðgjafarsviðs, sagði enn fremur að veiði á ýsu, þegar ástandið var gott, skýri ekki hversu illa stofninn er staddur í dag. Þeirra skýringa verður að leita í náttúrunni.

Í öðrum fréttumHafrannsóknastofnun leggur til að hámarksafli ufsa á næsta fiskveiðiári verði 49 þúsund tonn, sem er aukning um fjögur þúsund tonn frá fyrra ári. Aflamark á yfirstandandi fiskveiðiári er hins vegar sjö þúsund tonnum hærra en ráðgjöf Hafró sagði til um.

Á vertíðinni 2011/2012 varð afli úr stofni íslensku sumargotssíldarinnar rúm 49 þúsund tonn. Fjórða árið í röð herjaði sýking á stofninn og er talið að um 14% veiðistofnsins hafi drepist af völdum hennar vorið 2012.

Sterkar vísbendingar eru um að sýkingarfaraldurinn sé í rénun og horfur með stærð veiðistofnsins bjartari en undanfarin ár með tilkomu sterkra, lítið sýktra árganga. Hrygningarstofninn árið 2012 er metinn 377 þúsund tonn. Lagt er til að aflinn verði miðaður við kjörsókn og að hámarksafli verði 67 þúsund tonn.

Mælt er með áframhaldandi banni við beinni sókn á lúðu og að reglugerð henni til verndunar verði áfram í gildi.

HvalveiðarÁstand hrefnustofnsins við Ísland er gott og stofnstærðin metin nálægt því sem talið er að hún hafi verið áður en veiðar hófust. Hafrannsóknastofnunin mælir með að árlegar veiðar nemi að hámarki 229 hrefnum á íslenska landgrunnssvæðinu og auk þess 121 hrefnu á svokölluðu Jan Mayen-undirsvæði, sem að hluta til er innan íslenskrar lögsögu.

Niðurstöður talninga á langreyði frá 2007 benda til að heildarstofninn á hafsvæðinu Austur-Grænland/ Ísland/Jan Mayen sé um 21 þúsund dýr, sem er svipað og niðurstöður úr talningum frá 1995 og 2001. Mælir Hafrannsóknastofnunin með að árlegar veiðar á hefðbundnum hvalveiðimiðum vestan Íslands nemi að hámarki 154 langreyðum almanaksárin 2013 og 2014.