Svona gætu lánin þróast út frá lagasetningu viðskiptaráðherra

Árni Páll Árnason, Efnahags- og viðskiptaráðherra, hefur boðað löggjöf sem greiðir úr flókinni stöðu og tryggir öllum lántakendum gengisbundinna bíla- og húsnæðislána sömu hagsbót.

Myntkörfulánum verður breytt yfir í íslenskar krónur til að forða lántakendum frá þeirri gengisáhættu sem hefur leikið þá grátt.

Dómur Hæstaréttar þýðir verulega lækkun höfuðstóls erlendra gengisbundinna lána fyrir marga lántakendur. Skuldastaða getur batnað til muna samkvæmt hugmyndum ráðuneytisins.

Sterk sanngirnisrök eru fyrir því að allir einstaklingar sem tóku sambærileg lán njóti sömu kjara, óháð samningsgerð að mati ráðherrans. Löggjöfin hefur því að markmiði að greiða úr málum og tryggja sanngirni.

Lögmæti lána til fyrirtækja þarf jafnframt að skýra, til þess að fyrirbyggja að óhóflegur kostnaður falli á skattborgara.

Hér fyrir neðan eru nokkur atriði og dæmi um það hvernig lánin gætu þróast út frá fyrirhugaðri lagasetningu ráðuneytisins.

Spurt og svarað:

Hversu hátt er virði erlendra gengisbundinna lána almennings og fyrirtækja? Rúmir 1.000 milljarðar króna.

Hversu mikið er til einstaklinga og hversu mikið til fyrirtækja? Erlend gengisbundin lán einstaklinga nema um 78 milljörðum króna vegna húsnæðislána, en rúmum 61 milljarði króna vegna bílalána. Lán fyrirtækja nema hins vegar um 841 milljarði króna, þar af um 256 milljarðar til sjávarútvegsfyrirtækja.

Hvers vegna er ekki beðið niðurstöðu dómstóla vegna annarra samningsgerða gengisbundinna lána?

Mikilvægt er að greiða fyrir úrlausn þessara mála og sjá til þess að allir einstaklingar fái sambærileg kjör fyrir sambærileg lán, óháð samningsgerð.

Hversu mikið lækkar greiðslubyrði og höfuðstóll láns?

Það fer eftir tegund lánsins.

Dæmi A:

Ása og Signý tóku báðar 20 milljón króna húsnæðislán, hvor hjá sínum banka í júlí 2005. Ása fékk gengisbundið lán hjá banka A, en Signý fékk gengisbundið lán hjá banka B. Fimm árum seinna hefur lán Ásu verið dæmt ólöglegt og vextir sem Seðlabankinn auglýsir gilda. Líta þá eftirstöðvar lánanna svona út:

Ása skuldar 19.332.600 kr. af ólöglega gengisbundna láninu í banka A.

Signý skuldar 37.928.041 kr. af láni sínu í banka B, sem stendur enn sem löglegt vegna annarrar skjalagerðar en lán Ásu.

Ef eitt verður látið ganga yfir allar mismunandi gerðir gengisbundinna lána til einstaklinga, ættu Ása og Signý báðar eftir að greiða 19.332.600 kr. af lánum sínum.

Forsendur: 20.000.000 kr. jafngreiðslulán til 25 ára með 1,5% álagi, tekið 1. júlí 2005. Myntkarfa: 10% USD, 35% CHF, 30% JPY, 25% EUR.

Dæmi B:

Nonni og Manni tóku báðir 4 milljón króna bílalán, hvor hjá sínum banka í janúar 2006. Nonni fékk gengisbundið lán hjá banka A, en Manni fékk gengisbundið lán hjá banka B. Fjórum og hálfu ári síðar hefur lán Nonna verið dæmt ólöglegt og vextir sem Seðlabankinn auglýsir gilda. Líta þá eftirstöðvar lánanna svona út:

Nonni skuldar 1.413.822 kr. af ólöglega gengisbundna láninu í banka A.

Manni skuldar 2.715.080 kr. af láni sínu í banka B, sem stendur enn sem löglegt vegna annarrar skjalagerðar en lán Nonna.

Ef eitt verður látið ganga yfir allar mismunandi gerðir gengisbundinna lána til einstaklinga, ættu Nonni og Manni báðir eftir að greiða 1.413.822 kr. af lánum sínum.

Forsendur: 4.000.000 kr. jafngreiðslulán til 6 ára með 2,5% álagi, tekið 1. janúar 2006. Myntkarfa: 10% USD, 35% CHF, 30% JPY, 25% EUR.