Álrisar beðnir um álit á stjórnarskrá Íslands

Stjórnarskrárnefnd óskaði eftir því að fulltrúar þriggja erlendra stórfyrirtækja veittu umsögn um stjórnarskrá Íslands. Fróðir menn minnast þess ekki að slíkt hafi áður verið gert.

Ákvæði um auðlindir í þjóðareign er í frumvarpi til stjórnarskrár sem rætt hefur verið þindarlaust á Alþingi Íslendinga undanfarið. Þetta er umdeilt. Sérnefnd Alþingis um stjórnarskrármál óskaði eftir umsögnum ýmissa um frumvarpið, og þar með auðlindaákvæðið.

Orkufyrirtæki voru í þessum hópi, en líka álfyrirtæki. Nefndin óskaði eftir því að Alcan-Ríó Tintó segði sitt álit á frumvarpinu, einnig Alcoa og Norðurál.

Þessi fyrirtæki eru öll í eigu erlendra aðila að mestu eða öllu leyti, og eru móðurfélög þeirra skráð erlendis, eða í erlendum kauphöllum.

Menn sem kunnugir eru stjórnarskrármálum, kannast ekki við að erlendiri aðilar, eða fulltrúar þeirra, hafi fyrr veitt umsögn um stjórnskipunarlög íslenska lýðveldisins. Raunar minnast menn eins tilviks, sem varðaði mannréttindakafla stjórnarskrárinnar sem kom inn árið 1995. Þá voru yfirþjóðlegar stofnanir kallaðar til skrafs. Sumir benda raunar á að þetta þurfi ekki að vera óeðlilegt, ef viðkomandi eigi hagsmuna að gæta; í þessu geti verið fólgini tilraun til að komast að afstöðu þeirra sem höndla með náttúruauðlindir.

Björn Bjarnarson, einn fulltrúa sjálfstæðisflokksins í nefndinni, kannast ekki við að ósk um að álfyrirtækin segðu skoðun sína á frumvarpinu hefði komið frá sjálfstæðismönnum. Þeir hefðu fengið lista yfir umsagnaraðila frá formanni nefndarinnar. Ekki hefur náðst í formanninn, Valgerði Sverrisdóttur, en mikið var reynt í dag.

Hvorki Alcan né Alcoa sendu nefndinni umsögn um frumvarpið. Það gerði hins vegar Norðurál. Félagið er að níu tíundu í erlendri eigu. Norðurál segir í umsögninni að texti auðlindaákvæðis mætti vera skýrari en telur að öðru leyti ekki ástæðu til að fjalla frekar um frumvarpið.