Grunnur lagður að tvöföldu hagkerfi

Flótti fyrirtækja frá krónunni yfir í evruna getur lagt grunninn að tvöföldu hagkerfi, þar sem smærri fyrirtæki og heimilin standa undir gífurlegum kostnaði við að halda krónunni uppi. Vaxtakostnaður heimila og fyrirtækja af yfirdráttarlánunum einum gæti staðið undir öllum kostnaði ríkisins til fræðslumála.

Í nóvember voru yfirdráttarlán fyrirtækja og einstaklinga samanlagt 181,4 milljarðar króna. Yfirdráttarvextir eru á bilinu 20 - 23 prósent, en sumir fá afslátt af þeim vegna mikilla viðskipta og svo sveiflast yfirdráttarstaðan innan mánaða. Ef til jöfnuðar er gert ráð fyrir 20 prósenta vöxtum, þá eru vextir af þessum yfirdráttarlánum 36,3 milljarðar króna. Það er nánast sama upphæðin og ríkissjóður kostar til fræðslumála í landinu, þ.m.t. framlög til allra háskóla og framhaldsskóla í landinu. Yfirdráttur fyrirtækjanna var í nóvember 111,5 milljarðar. Fyrirtækin borga því 22,3 milljarða í yfirdráttarvexti.

Heimilin voru með tæpa 70 milljarða í yfirdráttarlán og greiða því 14 milljarða. Heimilin greiða því tvisvar sinnum meira í yfirdráttarvexti en lækkun matvælaverðs á að færa heimilunum, en ríkisstjórnin áætlar að lækkun virðisaukaskatts á matvæli niður í sjö prósent, kosti ríkissjóð um sjö milljarða króna.

Jón Sigurðsson, iðnaðar- og viðskiptaráðherra og formaður Framsóknarflokksins, segir að ekki megi rugla saman lækningu og sjúkdómi. "Ef við segjum að mikil þensla sé úrlausnarefni eða vandamál, þá er tímabundin hækkun vaxta eðlileg viðbrögð og lækning á því og verður til þess m.a. að draga úr og koma hjöðnun til leiðar," segir Jón.

Annar hluti af þenslunni er að fyrirtæki sækja í ríkara mæli í evruna, gera upp í henni og taka lán í útlöndum og í atvinnulífinu er búist við að fyrirtæki gefi út hlutabréf í evrum til að laða að fjárfesta og því spurning hvort til sé að verða tvöfalt hagkerfi?

Gylfi Arnbjörnsson, framkvæmdastjóri Alþýðusambandsins, sagði í hádegisviðtalinu á Stöð 2 í dag, að sjá mætti vísbendingar um til væru að verða þeir sem geta og mega annars vegar og þeir sem geta ekki og mega ekki hins vegar. "Að við séum að tvískipta hagkerfinu; þeir sem búa við krónuna og ofurvextina og bera ábyrgðina á þessum sjálfstæða gjaldmiðli og þar af leiðandi kjörum sínum líka - og síðan eru það þau fyrirtæki sem eru í hinni s.k. útrás, fyrirtæki sem hafa tekjur erlendis frá og einfaldlega bara yfirgefa þetta - og það er auðvitað mjög slæmt, sagði Gylfi.

Iðnaðar- og viðskiptaráðherra segir þessa þróun mála vera þróun þeirrar alþjóðavæðingar sem Íslendingar standi frammi fyrir. "Þetta vekur auðvitað ýmsar spurningar og viðfangsefni, en er í sjálfu sér ekki vandamál, heldur eftirsóknarvert ástand sem við höfum viljað stefna að," segir Jón Sigurðsson.

Mörg þeirra fyrirtækja sem hafa getað hafa flúið krónuna vegna þess hvað hún er óhagkvæm og dýr og eru með allt sitt í evrum. Evran verður hins vegar ekki tekin upp nema gengið sé í Evrópusambandið og til þessa hefur ekki reynst meirihluti fyrir því á Alþingi. Það gæti hins vegar breyst eftir kosningar í vor.

Formaður Framsóknarflokksins segir að Íslendingar eigi ekki að vinna að aðild að Evrópusambandinu vegna þess að þeir séu tilneyddir til þess, eða gefist upp á einhverju. "Við getum vel klárað okkur sjálf og við eigum að gera það sjálf. Síðan eigum við að taka okkar ákvarðanir um Evrópusambandið og aðra hluti í styrkleika og útfrá okkar metnaði sem frjáls þjóð," sagði Jón Sigurðsson, formaður Framsóknarflokksins og ráðherra.