Innflytjendum vefst tunga um tönn

"Það þarf greinilega að setja miklu meiri kraft í íslenskukennsluna og taka meira mið af þörfum einstaklinganna," segir Elsa Arnardóttir, framkvæmdastjóri Fjölmenningarseturs en könnunin var unnin fyrir setrið. Hún vill þó ekki taka undir að íslenskukennsla innflytjenda fái hreina og klára falleinkunn en nauðsynlegt sé að bjóða upp á fleiri valkosti í kennslunni. Fræðslumistöðvarnar á landsbyggðinni hafa umsjón með íslenskukennslu innflytjenda en allur gangur er á framkvæmdinni. Víða er boðið upp á námskeið að vinnudegi loknum en þá eru margir of þreyttir til að setjast á skólabekk eða hafa hreinlega öðrum hnöppum að hneppa, eins og til dæmis að ala upp börnin sín. Svo þarf ekki annað en að togari leggist að með fullfermi til að enginn mæti. Niðurstöður könnunarinnar voru kynntar á fundi í gær en hann sátu fulltrúar nokkurra stofnana sem koma að málefnum innflytjenda. Almennt setti það ugg að fundarmönnum hve margir innflytjendur, sem margir hafa búið hér í nokkur ár, eiga erfitt með að skilja íslensku. Halldór Grönvold, aðstoðarframkvæmdastjóri Alþýðusambandsins, sagði samninga sem fólk ekki skilur vera málamyndasamninga og bætti við að tungumálið væri jú lykill að samfélaginu. Undir það tók Ingibjörg Hafstað, sem um árabil hefur kennt útlendingum íslensku, og sagði mikilvægt að skipuleggja þessi mál upp á nýtt og það heildstætt. Upplýst var á fundinum að helstu niðurstöður könnunarinnar hefðu verið kynntar á fundi ríkisstjórnarinnar í gærmorgun og þar á bæ væri vilji til að bæta úr. Víst er að vilji er til þess meðal innflytjenda því samkvæmt könnuninni hafa níu af hverjum tíu ýmist áhuga á að læra íslensku eða læra hana betur. Dugnaðurinn mikill Margt jákvætt kom í ljós í könnuninni. Fjórir af hverjum tíu innflytjendum búa í eigin húsnæði og níu af hverjum tíu voru í vinnu þegar könnunin var gerð. Þeir sem ekki voru á vinnumarkaði voru í námi, heimavinnandi eða fæðingarorlofi. Atvinnuleysi var nær óþekkt. Þá höfðu fjórir af hverjum tíu áhuga á að hefja eigin rekstur eða stofna fyrirtæki og þó nokkrir höfðu þegar hafið undirbúning að stofnun fyrirtækis. "Dugnaðurinn kom mér á óvart," segir Kristín Harðardóttir, hjá Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands, sem gerði könnunina. Henni, eins og öðrum, "Mér bregður mest við að sjá hve mikill fjöldi fólks skilur ekki undir hvað skrifað er þegar ráðingasamningur er undirritaður. Maður setur spurningarmerki við hvers vegna fólk er látið undirrita slíka samninga þegar það veit ekki hvað það er að skrifa undir." Hún telur þó ekki sérstaka ástæðu til að hafa áhyggjur af að fólk fái ekki þau kjör sem því ber. "Hátt hlutfall í könnuninni telur sig fá sömu laun og aðrir í sambærilegum störfum," segir Kristín en bætir við "hins vegar er vandamál að fólk fær ekki menntun sína metna og þá komum við enn og aftur að íslenskunni." Víst er að þar hittir hún naglann á höfuðið því níu af hverjum tíu telja menntun sína ekki nýtast að fullu í núverandi starfi og bróðurpartur fólksins hafði ekki reynt að fá menntun sína metna. Þar eru tungumálaerfiðleikar meginástæðan. Ætla má að íslenskt samfélag fari á mis við margt af þeim sökum. Flýja ekki atvinnuleysi Það vekur athygli að fjórir af tíu sem svöruðu könnuninni eiga barn eða börn sem enn búa í upprunalandinu. Sú staðreynd kom Elsu Arnardóttur á óvart. "Mér finnst athyglisvert hve margir eiga börn í heimalandinu, þetta er hærri tala en ég átti von á," segir hún. Sjö af hverjum tíu svarenda eru í hjónabandi eða sambúð. Þá kemur í ljós að um helmingur svarenda unir sér vel í núverandi heimabyggð og vill búa áfram á sama stað. Af þeim sem helst vildu búa annars staðar vildu rúmlega sex af hverjum tíu búa á höfuðborgarsvæðinu en hinir vildu búa annars staðar á landsbyggðinni. Líkt og sagði í inngangi náði könnunin til innflytjenda sem búa á Vestfjörðum og Austurlandi. 214 svör bárust, voru talsvert fleiri þeirra frá konum en körlum. Er það í samræmi við kynjaskiptingu innflytjendanna. Meðalaldur svarenda er 36 ár en þeir yngstu voru 18 ára og þeir elstu 63 ára. Könnunin var lögð fyrir fólk á þeim tungumálum sem það talar, pólsku, taílensku og serbnesku/króatísku og ensku að auki. Bróðurpartur fólksins starfar við fiskvinnslu eða veiðar og flestir eru hingað komnir fyrir orð eða tilstuðlan ættingja og vina. Rúmur helmingur svarenda flutti hingað fyrst og fremst til að stunda vinnu en engu að síður kemur í ljós að fólk kemur ekki til Íslands vegna atvinnuleysis í heimalandinu. Vissulega eru aðstæður fólks í upprunalandinu misjafnar og að sama skapi ástæðurnar fyrir flutningi allla leið til Íslands. Greinilegt er hins vegar að mörgum líkar hér lífið vel og einhverjum kann að hlýna um hjartaræturnar við að heyra að níu prósent þeirra sem tóku þátt í könnuninni nefna Ísland sem sitt heimaland.