Fimmtán milljarðar til bænda

Kostnaðurinn af stuðningi við bændur á síðasta ári nam rúmlega 52 þúsund krónum á hvert mannsbarn, að meðaltali. Heildarkostnaðurinn, annars vegar í formi styrkja úr ríkissjóði og hins vegar í formi hærra matvælaverðs, nam rúmum fimmtán milljörðum króna eða sem nemur nær 210 þúsund krónum á hverja fjögurra manna fjölskyldu. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu Efnahags- og framfarastofnunarinnar, OECD. Þetta er talsvert hærri upphæð en miðað er við í skýrslu forsætisráðherra um muninn á matvælaverði á Íslandi annars vegar og í ríkjum Evrópusambandsins hins vegar. Þar var miðað við tölur frá árinu 2001 sem eru tæpum þremur milljörðum króna lægri en tölur síðustu tveggja ára. Munurinn skýrist að hluta af gengisfalli krónunnar 2001 sem þýddi að erlendar vörur urðu dýrari fyrir Íslendinga. Þar með mældist verðstuðningur við bændur minni en ella. Naumur meirihluti stuðningsins við bændur kemur úr ríkissjóði, átta milljarðar króna. Þar af eru 1.300 milljónir til komnar vegna skólahalds og rannsóknarstyrkja auk annarra almennra styrkja en tæpir sjö milljarðar eru beinir styrkir til bænda. Auk þessa þurfa neytendur að greiða hærra matvælaverð úti í búð vegna þess að háir tollar koma að mestu í veg fyrir innflutning landbúnaðarafurða frá útlöndum sem myndi auka samkeppni og lækka matvælaverð. Þessar takmarkanir kostuðu neytendur sjö milljarða króna sem komu fram í því að matvælaverð var hærra en ella sem því nemur. Í skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands fyrir forsætisráðherra kom fram að matvælaverð væri helmingi (50 prósent) hærra hér en í aðildarríkjum Evrópusambandsins. Þar kom fram að ýmsar ástæður fyrir þessu en helsta leiðin til að lækka matvælaverð hérlendis var að mati skýrsluhöfunda það að opna fyrir innflutning matvæla eftir því sem heilbrigðissjónarmið og sóttvarnir leyfðu.