Þúsundir tálma göngu Óraníureglunnar

Greint var frá því í gærkvöldi að Óraníureglunni, mótmælendasamtök á Norður-Írlandi nátengd vopnuðum sveitum sambandssinna á síðustu öld, hefði verið veitt leyfi til umdeildrar skrúðgöngu með aðeins nokkurra klukkustunda fyrirvara. Tæp þrjátíu ár eru síðan skrúðganga þessi, iðulega kennd við Drumcree-kirkju í bænum Portadown, var tilefni blóðugra óeirða um allt Norður-Írland sem setti nýundirritaðan friðarsamning í uppnám.

Áfrýjunardómstóll í Belfast felldi seint í gær úr gildi tímabundið bann sem hafði verið lagt við göngunni fyrr sama dag. Óraníureglan hafði um langt skeið gengið árlega frá Drumcree-kirkju og niður Garvaghy Road. Gangan á sér langa sögu allt frá nítjándu öld en íbúasamsetning hverfisins hefur síðan breyst og hefur hverfið í kringum Garvaghy Road orðið kaþólskt og sameiningarsinnað að mestu.

Árin 1995 til 1998 einkenndust af gríðarlegum öryggisviðbúnaði í kringum göngurnar, götubardögum, vegatálmum og óeirðum. Á seinni hluta tíunda áratugarins árum voru þúsundir lögreglumanna og hermanna kallaðir út til að halda fylkingunum aðskildum. Síðan 1998 hefur reglunni verið meinað að halda gönguna þrátt fyrir árleg mótmæli hennar.

Samkvæmt úrskurði dómara mátti gangan fara fram nú í morgunsárið með smærra sniði. Gangan skyldi fara af stað klukkan átta um morgun, aðeins 35 manns mættu taka þátt í henni og engin lúðrasveit mætti leika undir.

Bíða merkis lögreglunnar

Klukkan átta í morgun að staðartíma höfðu þúsundir safnast saman við Garvaghy-veg til að tálma gönguna. Greinilegt er að fjöldi fólks hefur komið til bæjarins í þessum tilgangi, þeirra á meðal Mary Lou MacDonald, formaður Sinn Féin, flokks sameiningarsinna og áður stjórnmálaarmur Írska lýðveldishersins, IRA.

Allt var til reiðu fyrir skrúðgöngu Óraníureglunnar en þegar fregnir bárust af fjölda mótmælenda hefur skrúðgöngunni verið frestað ótímabundið. Fylkingarnar eru því ekki í sjónmáli hvor annarrar og óljóst hvort af göngunni verði.

Samkvæmt umfjöllun breska ríkisútvarpsins stefna Óraníumenn enn á að ganga en lögregla hafi sagt þeim að bíða þeirra merkis um að öruggt sé að hefja gönguna.

Spennustigið er hátt og ekki er að furða að margir hafi áhyggjur af stöðunni. Skíðagrímur og appelsínugulir borðar vekja enda eðlilega ekki upp góðar minningar meðal íbúa. Margir mótmælenda eru einnig fæddir á þessari öld að því er virðist og muna því ekki eftir harmleikjum þeirrar síðustu.

Andy Burnham forsætisráðherra Bretlands hefur biðlað til viðstaddra að halda friðinn.

„Það hafa nást miklar framfarir í Norður-Írlandi og við viljum ekki fara til baka. Þetta er erfið staða sem upp er kominn en það er mikilvægt að við höldum ró okkar,“ sagði hann við breska ríkisútvarpið.

„Skrílsræði“ 

Michelle O'Neill varaformaður Sinn Féin og forsætisráðherra Norður-Írlands er meðal mótmælenda. Hún biðlaði til Chris Bryant, breska ráðherrans í málefnum Norður-Írlands, að grípa inn í.

„Finnst einhverjum þetta góð hugmynd? Enginn heilvita maður myndi taka þessa ákvörðun. Ég skil þetta ekki enn, hvers vegna, eftir 28 ára sátt um að banna þessa göngu, myndi skrúðgöngunefndin halda að rétt væri að koma með þetta rugl aftur hingað í bæinn?“ sagði hún við fréttamenn á svæðinu.

Hópur þingmanna Lýðræðislega sambandsflokksins, helsta stjórnmálaafl sambandssinna á norður-írska þinginu sem hefur verið óstarfhæft mestalla 21. öldina, er einnig viðstaddur mótmælin.

Jonathan Buckley þingmaður sagði „skrílsræði“ (mob rule) kaþólikka setja sig upp á móti ákvörðun dómstóla.

„Lög gilda ekki aðeins þegar Sinn Féin líst á niðurstöðuna. Samfélagið okkar grundvallast á virðingu fyrir löggæslu, dómstólum og lögum,“ sagði hann.