Hvorki saksótt né dæmt í mansalsmálum

Sprenging hefur orðið í vændi hér á landi á síðustu mánuðum að sögn lögreglu og Ísland er annars flokks þegar kemur að baráttunni gegn mansali í heiminum, samkvæmt nýrri skýrslu. Sextán mansalsmál voru rannsökuð hér á landi í fyrra en ekki hefur verið saksótt eða dæmt í slíkum málum síðastliðin sex ár.

Banda­ríska ut­an­rík­is­ráðuneyt­ið hefyr kort­lagt bar­átt­una gegn mansali í heiminum frá árinu 2010. Í nýútkominni skýrslu þeirra fellur Ísland niður um flokk. Það hefur verið í fyrsta flokki síðastliðin ár en er nú annars flokks. Auk Íslands eru Grikkland og Kýpur einu vestur evrópsku ríkin sem eru í öðrum flokki og uppfylla ekki lágmarksskilyrði í baráttunni gegn mansali.

Hvorki saksótt né dæmt í mansalsmálum undanfarin ár

Í skýrslunni kemur fram að Ísland sé, og hafi verið, áfangastaður mansals síðastliðin fimm ár. Aftur á móti hefur enginn verið dæmdur eða ákærður í slíkum málum frá árinu 2010.

„Við höfum verið gagnrýnt fyrir að það sé ekki ákært í málum. Við erum gagnrýnd líka fyrir að þjálfun eða menntun sé ekki nægjanleg. Það er að segja að við séum svolítið að byggja á framburði þolenda í þessum málum,“ segir Snorri Birgisson yfirmaður mansalsteymis LRH.

Það er þó talið já­kvætt í skýrslunni að á Íslandi hafi nýlega verið opnuð miðstöð fyr­ir þolend­ur of­beld­is og komið á fót sérstöku mansalsteymi innan lögreglunnar. Þá hefur fræðsla um málaflokkin verið aukin umtalsvert síðustu ár. 

Lögreglan rannsakaði í fyrra sextán mál sem sneru að mansali og 23 árið 2015. Þar er um að ræða bæði kynlífsþrælkun og vinnuþrælkun. 

„Frá lögreglunnar hendi þá höldum við áfram að fylgja þessum málum eftir og höldum áfram að rannsaka þau. En við getum í raun og veru bara gert það. Síðan er það annarra að taka ákvarðanir um áframhaldið,“ bendir Snorri á.

Hagkvæmt að gera sig út í vændi á Íslandi

Samhliða þessu hefur gríðarleg aukning orðið í sölu vændis á Íslandi undanfarna átján mánuði. 

„Sérstaklega á þessum vefsíðum sem við höfum verið að fylgjast náið með. Það er mjög hagkvæmt að koma til Íslands og gera sig út í vændi, eða eftir atvikum eins og við höfum verið að skoða að einstaklingar séu gerðir út í vændi hér. Ef við horfum bara til Danmerkur þá er offframboð af vændiskonum til dæmis. Hér er vændi dýrara, það kostar meira að kaupa vændiskonu. Þannig að einstaklingar hafa verið að koma í meira mæli til Íslands og eru að gera sig út í vændi eða eru gerðir út“. 

Snorri segir að um sé að ræða bæði karla og konur sem séu hér á landi í lengri eða skemmri tíma.

„Við erum líka að sjá mynstur þar sem einstaklingar eru að færa sig út af hótelum. Þeir eru að dreifast um höfuðborgarsvæðið líka þar sem íbúðir eru gerðar út í svokallaðri Airbnb eða Booking- leigu. Vændisrannsóknir eru rétt eins og rannsóknir mansals mjög þungar, og við þurfum að sníða stakk eftir vexti,“ segir Snorri.