Börn á flótta bíða mánuðum saman eftir að komast inn í íslenskt skólakerfi

Börn á grunnskólaaldri, sem koma hingað til lands til að sækja um alþjóðlega vernd, geta þurft að bíða í allt að sex mánuði áður en þau fá að byrja í skóla. Börnin eru mörg undir miklu álagi og sýna einkenni kvíða, streytu og depurðar. Yfirvöld hafa ekki markað neina sérstaka stefnu eða verklagsreglur við að koma þessum börnum inn í skólakerfið.

Fjölskyldur með börn eru stækkandi hópur þeirra sem sækja um alþjóðlega vernd hér á landi en einnig hefur fylgdarlausum börnum sem sækja um alþjóðlega vernd fjölgað umtalsvert á síðustu árum. Þar með er ekki öll sagan sögð, en það getur tekið börnin margar vikur og jafnvel mánuði að komast inn í íslenskt skólakerfi.

„Við erum að horfa á allt upp að sex mánuðum stundum. Það er svolítið misjafnt, stundum líka nokkrar vikur, og stundum allt upp í sex mánuði eins og ég sagði. Og það er of langur tími fyrir börn,“ segir Kristrún Sigurðardóttir, deildarstjóri móttökudeildar Lækjarskóla.

Öll börn eiga rétt á menntun

Á síðustu tveimur árum hafa á þriðja tug barna í leit að alþjóðlegri vernd hafið skólagöngu grunnskólum í Hafnarfirði, flest í Lækjarskóla. Börnin bera oft mikla ábyrgð og dæmi eru um að þeim sé beitt í þágu málsmeðferðar.

„Þetta er tiltölulega nýtt verkefni og við gætum staðið okkur betur. Það líður að mínu mati of langur tími frá því að börnin koma og sækja um hæli eða vernd þar til að þau komast í skólaúrræði. Það er tími sem er erfiður fyrir alla fjölskylduna. Börn þurfa daglega rútinu og þau eiga rétt á menntun. Og þessi börn eru kannski sérstaklega viðkvæmur hópur þar sem þau eru í óvissutímabili til mjög langs tíma,“ segir Kristrún.

Dæmi um börn á unglingsaldri sem eru ólæs og óskrifandi

Börnin eru mörg undir miklu álagi og sýna ýmis kvíðaeinkenni auk streytu og depurðar. Allt hefur þetta áhrif á námsgetu þeirra.

„Við erum að fá börn sem eru með ágætis menntun og hafa góða skólagöngu að baki, en við erum líka að fá börn sem hafa jafnvel verið á þvælingi mánuðum og árum saman. Hafa verið nokkra mánuði í skóla í þessu landi og  kannski einn, tvo mánuði í öðru. Eru með mjög brotna skólagöngu. Svo höfum við líka verið að fá börn sem hafa aldrei verið í skóla og koma hingað á unglingsaldri ólæs og óskrifandi. Mörg eru líka með mikla áfallasögu þegar þau koma,“ bendir Kristrún á. 

Stefnu og verklagsreglur vantar

Hún segir kennara kalla eftir meiri fræðslu um málefni barna í þessari stöðu svo hægt sé að gera betur. 

„Það sem kannski vantar upp á er að marka stefnu. Stefnu stjórnvalda, verklagsreglur og vinnubrögð sveitarfélaga. Að stofnanir vinni saman þannig að við fáum þennan rauða þráð í gegnum kerfið þannig að við getum unnið sem best og skapað þessum börnum sem bestar aðstæður“.