Skjaldkirtilshormón seld á svörtum markaði á Íslandi

Prófessor í hjartalækningum vill vara fólk við að taka inn skjaldkirtilshormón til að léttast. Tvö alvarleg tilfelli hafa orðið nýverið vegna þess að fólk hefur tekið inn skjaldkirtilshormón sem það keypti á svörtum markaði. Inntaka lyfjanna olli gáttaflökti og hjartastoppi.

Karl Andersen, prófessor í hjartalækningum á Landspítala – háskólasjúkrahúsi segir um að ræða skjaldkirtilshormónið T3. „Ég hef áhyggjur af því magni sem fólk er að taka inn af óhefðbundnum lyfjum. Fullfrískt fólk er að taka inn skjaldkirtilshormón sem eru flutt inn til landsins og seld á svörtum markaði. Fólk er að taka þetta inn til að létta sig en veldur sér miklu heilsutjóni,“ segir Karl sem segist hafa rætt við sjúkling í vikunni sem var með hormónin í höndunum. Sá hafði fengið þau í gegnum vinnufélaga sem flutti lyfin inn frá Kína.

„Þetta er stórhættulegt og fólk er að veikjast af þessu. Inntaka lyfjanna hjá frísku fólki getur valdið gáttaflökti og alvarlegustu tilfellin valda hjartastoppi. Skjaldkirtilslyfið T3 er notað í tilfellum þar sem fólk glímir við vanvirkan skjaldkirtil. Í þeim tilfellum er lyfjanotkun undir ströngu eftirliti læknis, þar sem fylgst er vel með sjúklingnum.

Þetta er lyf sem á alls ekki að nota nema í samráði við lækni,“ segir Karl og segir fólk gálaust að taka við lyfjum með þessum hætti.

Hann vill sérstakt átak vegna þessa og ítrekar tvö ný tilfelli þar sem fólk lenti í hættu vegna inntöku lyfjanna. „Það þarf að stöðva þetta, ég þekki að minnsta kosti tvö nýleg alvarleg dæmi um gáttaflökt og hjartastopp vegna inntöku þessara lyfja án samráðs við lækni.“

Hormónið T3, sem Karl varar við, er náttúrulegt en unnið úr dýraafurðum. Skjaldkirtillinn seytir skjaldkirtilshormónum út í blóðið. Þau eru tvö (T4 og T3) en helsta hormónið er týroxín (thyroxine: T4). Hlutverk þeirra er að stjórna efnaskiptum líkamans í víðum skilningi. Raskanir á starfsemi skjaldkirtils eru með algengustu viðfangsefnum lækna. Lyfið er stundum gefið við vanstarfsemi skjaldkirtils. Þegar fullfrískt fólk tekur lyf sem ætlað er að örva starfsemi kirtilsins getur fólk fengið alvarleg einkenni ofvirks skjaldkirtils. Hyperthyroidism eða thyrotoxicosis er það ástand þegar skjaldkirtillinn seytir óhóflega miklu magni af hormónum út í blóðið.

Þetta líkist því ástandi að vera í yfirgír og gefur því fólki oft mikla orku og þrek í upphafi en þetta getur auðvitað endað í yfirkeyrslu og alvarlegum einkennum frá hjarta.

Lyfjastofnun hefur til umfjöllunar erindi vegna málsins og Embætti landlæknis varaði nýverið við ofnotkun og rangri notkun skjaldkirtilshormóna. Í grein Magnúsar Guðmundssonar læknis í Læknablaðinu í desember á síðasta ári er orðum vikið að því að hormónanotkunin virðist vera einhvers konar tískufyrirbæri og bent er á mikla aukningu á lyfjum til meðhöndlunar við skjaldkirtilssjúkdómum.

Magnús ræðir þá helst um notkun T4-lyfja sem algengast er að læknir ávísi til meðhöndlunar á skjaldvakabresti. „Slík notkun byggir ekki á gagnreyndri þekkingu, heldur falskenningum um orsakir almennra einkenna sem yfirleitt eiga sér aðrar skýringar en skjaldkirtilssjúkdóma,“ segir Magnús og bendir enn fremur á að tæplega 5 prósent þjóðarinnar hafi fengið ávísað slíkum hormónum.