Staða ríkis og sveitarfélaga batnar hratt

Tekjuafkoma ríkis og sveitarfélaga batnaði mikið á síðasta ári borið saman við árið á undan og batnar afkoman um 29 milljarða milli ára. Innheimtur tekjuskattur ríkissjóðs af einstaklingum og fyrirtækjum hefur ekki verið eins mikill og hann var í fyrra frá hruni efnahagslífsins.

Hagstofan hefur sent frá sér bráðabirgðauppgjör á fjármálum hins opinbera fyrir árið í fyrra. En með hinu opinbera er átt við ríki og sveitarfélög. Á síðasta ársfjórðungi ársins 2014 var tekjuafkoma hins opinbera neikvæð um 7,7 milljarða króna sem er mun betri staða en árið á undan þegar afkoman var neikvæð um 15,3 milljarða.

Árið í fyrra var í heildina einnig mun betra en árið 2013. Tekjuafkoma hins opinbera var neikvæð um 3 milljarða króna árið 2014 eða um 0,2% af landsframleiðslu. Til samanburðar var afkoman neikvæð um 32 milljarða króna árið 2013 eða 1,7% af landsframleiðslu. Þarna er bati upp á 29 milljaðra króna.

Tekjur hins opinbera námu um 903 milljörðum króna og hækkuðu um 13,3% milli ára. Sem hlutfall af landsframleiðslu mældust þær 45,3% samanborið við 42,4% árið 2013. Útgjöld hins opinbera voru 906 milljarðar króna 2014 og jukust um 9,3% milli ára en hlutfall þeirra af landsframleiðslu fór úr 44,1% í 45,4%.

Tekjuafkoma bæði ríkis og sveitarfélaga hrundi á árunum 2008 og 2009 sem hlutfall af landsframleiðslu en hefur batnað hratt allt frá árinu 2010 og er nú að komast í jafnvægi. Það vekur hins vegar athygli að skattekjur ríkisins sem hlutfall af landsframleiðslu óx í fyrra þrátt fyrir skattalækkanir ríkisstjórnarinnar.

Þannig var tekjuskattur ríkissjóðs á einstaklinga og lögaðila 18 % af landsframleiðslu í fyrra og hefur hlutfallið ekki verið jafn hátt frá því fyrir hrun. Á fyrstu fimm  árunum eftir hrun var þetta hlutfall á bilinu 14,8  til 16,8 prósent. Munar þar mestu um tekjuskatt á lögaðila sem var 3 prósent af landsframleiðslu í fyrra, en 2,2 prósent árið 2013 og 1,9 prósent árið 2012.

Tekjuskattur einstaklinga sem hlutfall af landsframleiðslu var 13,8 prósent í fyrra og hefur ekki verið svo hátt frá því fyrir hrun.