Segja gömul gögn að baki gagnrýni OECD

Forsvarsmenn sauðfjárbænda draga niðurstöður nýrrar umhverfisskýrslu Efnahags- og framfarastofnunar Evrópu (OECD) um samhengi landbúnaðarstyrkja og gróður- og jarðvegseyðingu vegna ofbeitar stórlega í efa.

Sigurður Eyþórsson, framkvæmdastjóri Landssamtaka sauðfjárbænda, segir að umfjöllun OECD um beitarmál sé fjarri því aðalatriði í úttekt stofnunarinnar. „Hins vegar hefði OECD og samstarfsaðilar þeirra hérlendis þurft nýrri gögn til stuðnings því sem haldið er fram. Ályktanir þeirra byggjast m.a. á gömlum heimildum frá því á 9. áratug síðustu aldar,“ segir Sigurður sem bætir við að aðstæður hafi breyst mikið á síðustu árum. Þarna vísar Sigurður til úttektarinnar Jarðvegsrof á Íslandi sem kom út árið 1997, og vitnað er ítrekað til í úttektinni.

Sveinn Runólfsson landgræðslustjóri tók undir gagnrýni OECD í viðtali við Fréttablaðið í vikunni og telur hann að misvægið á milli styrkja og mótvægisaðgerða í landgræðslu verði að jafna; draga úr styrkjum og auka fé til landbóta. Sveinn telur að landnýting sé fjarri því sjálfbær og að ákvæði um gæðastýringu sauðfjárræktar frá búvörusamningi ársins 2000 hafi ekki gengið nægilega langt.

Sigurður segist ósammála mati landgræðslustjóra. „Fyrir það fyrsta fer Landgræðslan með eftirlit með landnýtingu hjá þeim sem taka þátt í gæðastýrðri sauðfjárframleiðslu. Hafi því eftirliti ekki verið nægilega sinnt undanfarin ár þá er fyrst og fremst við stofnunina sjálfa að sakast,“ segir Sigurður og bætir við að fleira komi til.

„Mun færra fé er í landinu í dag en fyrir 30 árum, eða um helmingur þess sem var þegar það var mest um 1980. Fyrr á árum var sauðfé beitt úti á vetrum sem skapaði oft verulegt álag á landið. Það er nú liðin tíð,“ segir Sigurður.

Um 600 bændur um allt land starfa innan raða verkefnisins „Bændur græða landið“ í samvinnu við Landgræðsluna. „Við viljum gjarnan vinna áfram með Landgræðslunni að landbótum og uppgræðsluverkefnum, því bændur eiga auðvitað allt sitt undir því að geta nýtt landið til framtíðar litið,“ segir Sigurður.

Skógrækt ríkisins bregst við skýrslu OECD

Skógrækt ríkisins birti umfjöllun um þetta álitamál á vefsíðu sinni í gær. Þar er tekið undir gagnrýni OECD, en jafnframt bent á að íslensk stjórnvöld eru gagnrýnd harðlega í skýrslunni fyrir lítið eftirlit og að rofskýrslunni frá 1997 skuli ekki hafa verið fylgt eftir. Þrennt þarf að gera til að bregðast við skýrslunni:

Að koma á vörsluskyldu búfjár í landinu og leggja af löngu úrelt beitarfyrirkomulag með lausagöngu sauðfjár.

Að fylgja eftir skýrslunni Jarðvegsrof á Íslandi frá 1997 með vöktun á ástandi lands með mælanlegum vísum eða mælikvörðum. Rétt eins og fylgst er stöðugt með veðurfari og um það safnað gögnum er nauðsynlegt að hafa á hverjum tíma tiltæk gögn um ástand gróðurþekjunnar, gróðurframvindu, gróðureyðingu og jarðvegsrof.

Að stórauka skógrækt á láglendisauðnum. Á þeim illa eða ógrónu láglendissvæðum sem nema 12% landsins búa mikil tækifæri til uppgræðslu með skógrækt.