Gengjastríðunum í Breiðholti er lokið

Afbrotum í Breiðholti hefur fækkað um fjörutíu prósent á síðustu árum. Afbrotatíðni í hverfinu er orðin sambærileg við önnur hverfi höfuðborgarsvæðisins en Heimir Ríkharðsson og Jóhann Davíðsson, sem starfa báðir í rannsóknardeild lögreglunnar í Breiðholti og Kópavogi, segja glæpavæðingu hverfisins, bæði í fjölmiðlum og almennu tali, lífseiga mýtu. Ekki þurfi að gera annað en að rýna í tölfræðina til að sjá að svo sé.

Ekkert öðruvísi en annars staðar

„Þrátt fyrir að Breiðholtið sé eins margbreytilegt og raun ber vitni þá er hlutfallið hér orðið eins og annars staðar,“ segir Heimir. „En samt sem áður er hér margbreytilegasta þjóðlífið, bæði hvað varðar tekjur, þjóðfélagsstétt og kynþátt. Það hefur mikla sérstöðu.“ Mennirnir hafa báðir starfað lengi við löggæslustörf í Breiðholti en þeir voru áður í lögreglustöðinni í Mjóddinni, Heimir sem aðalvarðstjóri og Jóhann í hverfalöggæslunni. Jóhann segir hverfið hafa þróast mikið á síðustu tuttugu árum. „Í kringum 1990 var mikil hópamyndun meðal íbúanna en það hefur gjörbreyst. Hún er bara horfin,“ segir hann.

„Um tíma komu líka upp vandamál á milli Íslendinga og útlendinga, en við lögðum mikla vinnu í að snúa það niður. Án þess að það sé allt okkur að þakka þá hefur það tekist.“ Margir óttuðust lögregluna Hann segir marga innflytjendur hafa komið hingað frá löndum þar sem mikill ótti var í garð lögreglunnar. „En við tókum á því, það gekk yfir og nú er þetta orðið mjög gott. Þau komu sum frá löndum þar sem löggan var ekki sanngjörn og brást kannski helst við loforði um peninga.“

Hafa þeir lent í því að fólk reyni að múta þeim? „Já, já, maður hefur lent í því. En það eru svo sannarlega ekki útlendingarnir sem reyna það.“ Heimir tekur undir þetta. „Það voru notaðir hnífar, vopn og steinar, það voru barsmíðar og það var setið fyrir mönnum. En þetta verður maður mun minna var við, enda náðum við á endanum trausti strákanna sem voru í þessu og þeir áttuðu sig á því að maður var með þeim en ekki á móti þeim,“ segir hann.

Ofbeldið færist yfir á netið

Spurðir hvort þeir upplifi að kynþáttahatur sé meira í Breiðholti en annars staðar segja þeir svo ekki vera. „Þetta er mest á Facebook og á netinu. Þá bendir maður foreldrum á það að það þurfi að huga að því,“ segir Jóhann. „En þarna eru oft mjög grófar hótanir, útúrsnúningar, sögusagnir og leiðindi sem er erfitt að eiga við. En það er auðvitað ekkert bundið við hverfi.“ Heimir segir glæpavæðingu Breiðholtsins mestmegnis hafa átt sér stað í fjölmiðlum undanfarna áratugi og það fari fyrir brjóstið á íbúunum að það sé eitthvað öðruvísi en aðrir staðir. Íbúarnir hafi fyrst og fremst áhyggjur af ímyndinni og fordómum í garð hverfisins.

Stöðin í Breiðholti lögð niður

Blaðakona og ljósmyndari slógust í för með lögreglumönnunum niður í Mjódd þar sem þeir heilsuðu upp á sína gömlu nágranna á Þjónustumiðstöðinni. Það var greinilegt að samstarfið hefur verið gott þar á milli, þar sem þeim var tekið fagnandi af öllum starfsmönnum. Árið 2009 var stöðin í Breiðholti lögð niður og hún sameinuð deild lögreglunnar í Kópavogi.

Öll starfsemin færðist á Dalveginn og hafa íbúar kvartað yfir því að lögreglan sé síður sýnileg í hverfinu eftir sameininguna. „Við erum ekki langt frá hverfinu og sinnum því auðvitað, þótt starfið hafi vissulega breyst eftir hrunið,“ segir Heimir. Einn lögreglubíll er á vaktinni í Breiðholti allan sólahringinn og sinnir eftirliti og almennri gæslu, en Heimir bendir á að alhliða breyting hafi orðið á starfsemi lögreglunnar og því sem er krafist af henni á síðustu árum.

„Þetta var ein af mínum fyrstu vöktum, ég man vel eftir þessu. Þetta var mikill hasar. Þetta er gott dæmi um hópamyndunina sem var en er horfin í dag,“ segir Heimir. „Þetta var svo miklu yngra hverfi og svo hefur þjóðfélagið breyst. Ef við verðum varir við hópamyndun í hverfinu, eins og gerðist síðast árið 2005, þá komum við á staðinn, skerumst í leikinn og svo er unnið að því að brjóta þetta upp. Það hefur gengið vel.“

Ingvar Sverrisson er einn Breiðhyltinganna sem tók þátt í gleðinni 1983. „Sumir segja að þetta hafi byrjað á því að Fellaskóli tapaði einhverri keppni, en eftir því sem ég best veit var þetta þannig að nokkrir Fellastrákar voru að leika sér á leikskólalóð í Seljahverfi og þangað komu aðrir strákar og lömdu þá, en þá fóru þeir til baka og söfnuðu liði,“ segir Ingvar.

„Það var stríðsástand hér í nokkra daga. Það keyrðu engir bílar, allt var þakið grjóti og „molotov-kokteilum var kastað á milli.“ Pabbi Ingvars, Sverrir Friðþjófsson, var forstöðumaður félagsmiðstöðvarinnar Fellahellis á þessum tíma og markaði hann stríðslokin táknrænt sjálfur með því að kasta síðasta molotov-kokteilnum á götuna. „Hann logaði hérna um allt og það var tákn um að menn væru orðnir vinir,“ segir Ingvar. „En strákarnir myndu nú gera grín að mér núna fyrir að vera að segja þessar sögur. Ég var voðalega lítill slagsmálahundur í samanburði við þá.“