Áliðnaðurinn mikilvægur hagkerfinu

Hagfræðistofnun metur framlag áliðnaðarins á Íslandi 6 til 6,8 prósent af landsframleiðslu. Í greininni starfa um 2.000 manns en að auki áætlar stofnunin að um 2.800 manns starfi í tengdum greinum sem þjónusta áliðnaðinn.

Áliðnaðurinn stóð á árunum 2008 til 2010 beint eða óbeint að baki 6 til 6,8% af landsframleiðslu Íslands. Þetta er niðurstaða Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands sem hefur rannsakað framlag áliðnaðarins til þjóðarbúsins fyrir Samál, samtök álframleiðenda. Til samanburðar hefur beint og óbeint framlag sjávarútvegs til landsframleiðslunnar verið áætlað um 17,5%.

Þrjú stór álver eru starfrækt á Íslandi: Í Straumsvík, á Grundartanga og í Reyðarfirði. Samanlagt framleiða þau rúm 800 þúsund tonn af áli á ári sem jafngildir um tveimur prósentum af heimsframleiðslu áls. Í tengslum við starfsemi álveranna starfa um 2.000 manns.

Í skýrslunni kemur fram að áliðnaðurinn verslar við hundruð íslenskra fyrirtækja sem mörg hver eiga allt sitt undir greininni. Áætlar stofnunin því að um 2.800 manns starfi í tengdum greinum við að þjónusta álverin. Það óbeina framlag til landsframleiðslunnar sem þannig skapast er talið vera á bilinu 40 til 51 milljarður króna af þeim 85 til 96 milljörðum sem áliðnaðurinn er talinn skila.

Greining Hagfræðistofnunar byggir á þeirri niðurstöðu að áliðnaðurinn myndi ásamt orkuframleiðsluiðnaðinum á Íslandi svokallaðan grunnatvinnuveg. Það er atvinnuveg sem staðið getur án stuðnings annarra atvinnuvega en slíkir atvinnuvegir skapast oft í kringum vinnslu náttúruauðlinda.

Segir í skýrslu stofnunarinnar að atvinnuvegir í hagkerfi myndi vef viðskipta og tengist með fjölmörgum hætti. Flestir atvinnuvegir séu öðrum háðir og geti ekki staðið einir og óstuddir. Því geti reynst erfitt að afmarka framlag hvers og eins. Það sama gildi hins vegar ekki um grunnatvinnuvegi sem skapist oft í kringum tilveru náttúruauðlinda.

Loks kemur fram í skýrslunni að útflutningur á áli hafi á undanförnum árum numið að meðaltali tæpum 40 prósentum af vöruútflutningi, er það svipað hlutfall og sjávarútvegurinn státar af. Hefur vöruskiptajöfnuður greinarinnar verið tugir milljarða króna síðustu ár, lægst verið 35,5 milljarðar árið 2004 en hæst verið tæplega 130 milljarðar.

magnusl@frettabladid.is