Eftirlit með mengun talið vera óskilvirkt

Er stóriðjufyrirtækjum treystandi til að gera eigin mengunarmælingar?

Félagið Umhverfisvaktin við Hvalfjörð skorar á Umhverfisstofnun að endurskoða starfsleyfi stóriðju­fyrirtækjanna á Grundartanga. „Þetta er með það fyrir augum að færa ábyrgð á framkvæmd mengunar­mælinga frá stóriðju­fyrirtækjunum til óháðra opinberra aðila," segir í yfirlýsingu.

Félagið telur að mælingarnar séu ekki trúverðugar „ef hinn mengandi aðili" sér sjálfur um þær.

Stefán Gíslason, umhverfis­stjórnunarfræðingur hjá Umís ehf. Environice, telur ekki auðvelt að breyta fyrirkomulaginu. Hins vegar þyrfti að gera meiri kröfur um framkvæmdina og bæta eftir­litið, þar með talið skoðun á niður­stöðum mælinga og viðbrögð ef um frávik er að ræða. „Opinberar eftirlits­stofnanir eiga að mínu mati að vera mun ákveðnari en þær eru varðandi kröfur um framkvæmd mælinga, duglegri við að koma í óundirbúið eftirlit til að geta staðið menn að verki ef rangt er mælt, meðal annars með stikkprufum - og að síðustu miklu harðari í horn að taka ef skilyrðum er ekki fullnægt."

Stefán segir að mengunar­mælingar séu í eðli sínu svipaðar bókhaldi fyrirtækja. „Fyrirtækjunum er skylt, samkvæmt lögum, reglugerðum eða ákvæðum í starfsleyfum, að halda bókhald um ákveðna þætti og skila því til eftirlitsaðila, hvort sem hann heitir Heilbrigðiseftirlit, Umhverfisstofnun eða Ríkisskattstjóri. Mikið af þessum bókhaldsgögnum verður til með þeim hætti, að eðlilegast og einfaldast er að haldið sé utan um þau innan fyrirtækisins. Öðrum þáttum er auðveldara að úthýsa, til dæmis mælingum á flúor í gróðri eða beinum dýra," segir Stefán.

Í tilviki iðjuveranna á Grundartanga, og þá Norðuráls þegar rætt er um flúor, sér utanaðkomandi aðili um mengunarmælingar. Sá er þó ekki alveg óháður iðjuverinu því fyrirtækið greiðir fyrir mælingarnar eins og hverja aðra verktakavinnu. Hins vegar fer greining sýna gjarnan fram hjá óháðri opinberri stofnun hérlendis eða erlendis, á kostnað iðjuversins.

„Ég hygg að aðalrökin fyrir því fyrirkomulagi sem viðhaft er varðandi mengunarmælingar frá mengandi starfsemi, þar með talið frá iðjuverum á Grundartanga, séu þau að með þessu sé ábyrgð á framkvæmd og fjármögnun tryggð, og tengd með besta mögulega hætti. Ég treysti þessum fyrirtækjum til að sjá um þessi mál, að því tilskildu að regluverkið og eftirlitsaðilar veiti það aðhald sem þeim ber að veita."

svavar@frettabladid.is