Stefnir í aðhaldsaðgerðir

Reykjanesbær freistar þess nú að selja eignir til að geta greitt upp 1,8 milljarða króna lán, og er undir smásjá stjórnvalda vegna fjárhagsvanda. Bæjarstjórinn segir að skýrast muni í september hvert framhaldið verði og hvort bærinn þurfi að ráðast í harkalegar aðhaldsaðgerðir.

Hafi íbúar Reykjanesbæjar skautað létt yfir fjárhagsáætlun bæjarins þegar hún var lögð fram í byrjun árs er ekki ólíklegt að þeir hafi fyllst bjartsýni, enda virtist stefna í hallalausan rekstur bæjarsjóðs og ágætt ástand. Þegar nánar var skoðað mátti þó sjá á fjárhagsáætluninni hversu tæpt bæjarfélagið stendur. Í raun hefði enginn átt að þurfa að velkjast í vafa um vanda bæjarins.

Samkvæmt fjárhagsáætluninni voru tekjur bæjarsjóðs áætlaðar 7.924 milljónir króna og útgjöldin 7.877 milljónir. Reksturinn ætti því samkvæmt áætlun að vera 47 milljónir króna í plús. Forsendurnar fyrir þessari jákvæðu stöðu eru áhugaverð lesning. Áætlanir bæjarins gerðu ráð fyrir um 700 milljóna króna auknum skatttekjum. Þær tekjur áttu að koma til með nýjum atvinnuverkefnum á borð við álver í Helguvík, gagnaver, hernaðarfyrirtækið ECA-fyrirtækisins, og einkarekinn spítala fyrir útlendinga á Miðnesheiði.

Ljóst var strax við gerð fjárhagsáætlunarinnar að gengju ekki eftir þau fjölmörgu áform um uppbyggingu í sveitarfélaginu væru tekjur sveitarfélagsins ofmetnar um hundruð milljóna króna.

Selja eignir til að greiða skuld

Staða sveitarfélagsins er enn alvarlegri en þessar upplýsingar gefa til kynna. Upplýst hefur verið að 1,8 milljarða króna lán bæjarins hafi fallið á gjalddaga í byrjun ágúst. Reynt hefur verið að endurfjármagna lánið, án árangurs.

Því reyna bæjaryfirvöld að selja sex milljarða króna skuldabréf með veði í sextán prósenta hlut bæjarins í HS orku. Bréfið er raunar metið á fimm milljarða króna í fjárhagsáætlun bæjarins, og væntanlega verður það ekki selt nema með einhverjum afföllum.

Eftirlitsnefnd sveitarfélaga hefur haft Reykjanesbæ, sem og önnur sveitarfélög, til skoðunar vegna erfiðrar skuldastöðu. Tekjur sveitarfélagsins á síðasta ári voru tæplega 9,6 milljarðar króna. Skuldir, að frádregnum lífeyrisskuldbindingum, voru ríflega 26 milljarðar króna, nærri þrefalt hærri en tekjurnar.

Rekstrarreikningur bæjarins það sem af er ári lofar ekki góðu. Um 400 milljóna króna halli var á rekstri bæjarins um mitt ár, þótt tekjur séu raunar ívið meiri en áætlanir gerðu ráð fyrir.

Málefni Reykjanesbæjar voru rædd á fundi ríkisstjórnarinnar á þriðjudag. Samgöngu- og sveitarstjórnaráðherra hefur lýst þungum áhyggjum af ástandinu, en sagt það upp á bæjaryfirvöld komið að óska eftir því að skipuð verði fjárhaldsstjórn yfir bæinn, eins og gert var á Álftanesi.

Árni Sigfússon, bæjarstjóri Reykjanesbæjar, segir ekki koma til greina að bærinn óski eftir því að skipuð verði fjárhaldsstjórn. „Það væri algerlega út í hött,“ segir Árni. Hann segir að hafi ríkisstjórnin rætt málefni bæjarins megi vona að rætt hafi verið um ákvæði stöðugleikasáttmálans um þátttöku ríkisins í fjármögnun hafnarframkvæmda í Helguvík. Ítrekað hafi verið óskað eftir því að stjórnvöld standi við sinn hluta málsins, en samgönguráðherra hafi aðeins snúið út úr um málið.

„Bæjarsjóður Reykjanesbæjar er að fullu í skilum,“ segir Árni. Hann segir að vandamál við endurfjármögnun á 1,8 milljarða króna skuldabréfi verði leyst. Að öðru leyti sé bæjarsjóður í skilum.

Árni segir að fréttir af slæmri stöðu Reykjanesbæjar séu orðum auknar.

„Eiginfjárstaða Reykjanesbæjar er mjög sterk í samanburði við önnur sveitarfélög. Það segir okkur að eignir umfram skuldir eru miklar.“

Vandi Reykjanesbæjar tengist öðru fremur auknu atvinnuleysi í kjölfar brotthvarfs Bandaríkjahers af Miðnesheiði árið 2006, segir Árni. Stóra málið hafi því verið að auka tekjur með því að fjölga störfum aftur, en þar hafi ríkisstjórnin ítrekað staðið í vegi fyrir uppbyggingu á svæðinu.

Uppsagnir eða launalækkunSpurður hvort sveitarfélagið hafi farið of geyst í því að áætla tekjur segir Árni að eins og mál hafi þróast sé það réttmæt gagnrýni. Hann bendir þó á að farið hafi verið eftir áætlunum um uppbyggingu, skýrslum og gögnum sem unnin hafi verið um tekjur sveitarfélagsins. Það geri öll sveitarfélög.

Árni segist vonast til þess að staða fjármála Reykjanesbæjar muni skýrast að einhverju leyti áður en septembermánuður er allur. Þá ætti að liggja fyrir skýrari svör varðandi álver í Helguvík og önnur stór atvinnuverkefni.

Reykjanesbær gæti þurft að grípa til harkalegra aðhaldsaðgerða verði frekari tafir á uppbyggingu á Reykjanesi. „Við höfum verið með aðhaldsaðgerðir í gangi, en getum enn frekar hert að okkur. Auðvitað stöndum við frammi fyrir því ef ekkert af þessum atvinnuverkefnum er að ganga eftir á þeim tíma sem við höfum áætlað, að einhvern tímann ákveðum við að við getum ekki beðið lengur,“ segir Árni.

Hann segir augljóst hvað aukið aðhald geti haft í för með sér, enda stærstur hluti útgjalda allra sveitar­félaga laun og launatengd gjöld. Þá komi til greina að segja upp fólki eða lækka launin eigi að spara meira í rekstrinum. Það sé ekki það sem fólk þurfi á Suðurnesjunum.