Gerendur mansals víða að finna

Mansalsmálið sem upp kom í síðasta mánuði er mjög gróf birtingarmynd mansals og hefur rannsókn þess varpað ljósi á hversu viðamikil starfsemi skipulagðra hópa er hér á landi. Þetta segir Fríða Rós Valdimarsdóttir, mannfræðingur hjá Rannsóknarstofu í kvenna- og kynjafræðum við Háskóla Íslands. Hún fullyrðir að gerendur mansals sé að finna alls staðar í samfélaginu.

Fríða telur að þó mikilvægt sé að uppræta brot eins og þessi megi ekki líta svo að þetta sé eina tegund mansalsmála sem hafa átt sér stað og eru að eiga sér stað á Íslandi. Kynlífsánauð mansals geti verið með óteljandi hætti.

„Ég hef líkt þessu við þegar mál kynferðisbrotamanns kom upp á níunda áratugnum og varð mikið fjölmiðlamál og á flestra vitorði. Sá brotamaður lokkaði til sín ókunnuga unga stráka og misnotaði þá kynferðislega. Sú tegund brota varð um langt skeið helsta viðmiðið þegar fjallað var um kynferðisbrotamenn. Þá var litið fram hjá því að gerendur væru oft nánustu ættingjar, nágrannar, fjölskylduvinir eða kunningjar brotaþolans," segir Fríða.

Fríða segir að um leið og unnið sé að því að uppræta mansal sem tengist skipulagðri glæpastarfsemi megi ekki missa sjónar af upprætingu á öllum þeim málum sem gerast í okkar nánasta umhverfi. „Gerendur mansals er að finna alls staðar í samfélaginu."

Tengist ekki alltaf skipulagðri glæpastarfsemi

Margrét Steinarsdóttir, framkvæmdastjóri og lögfræðingur Alþjóðahúss, segir að almenningur geri sér mismunandi hugmyndir hvað felist í mansali. Flestir setji það í samhengi við frelsissviptingu, ofbeldi, þvingun og skipulagða glæpastarfsemi.

„Allt þetta á vissulega við en mikilvægt er að gera sér grein fyrir því að samkvæmt alþjóðaskilgreiningum skiptir samþykki einstaklingsins ekki máli ef t.d. bágar aðstæður hans eru hagnýttar. Þess vegna skal enginn greinarmunur gerður milli þess hvort kona samþykkir að veita kynlífsþjónustu eða er neydd til þess. Það er mansal ef einhver hagnýtir sér bága stöðu hennar til að ná samþykkinu fram og hagnast á því," segir Margrét.

Þá segir Margrét ekki þurfi endilega að vera um að ræða skipulagða starfsemi þegar mansal kemur við sögu. „Aðstæður fórnarlamba mansals sem leitað hafa til Alþjóðahúss á undanförnum árum endurspegla flestar þær aðferðir sem beitt er við mansal."

Áherslur stjórnvalda ræddar á fundi

Ungir jafnaðarmenn standa fyrir opnum fundi í kvöld þar sem Fríða, Margrét og Ragna Árnadóttir, dómsmála- og mannréttindaráðherra, verða með erindi.

Ragna mun fjalla um áherslur stjórnvalda til að bregðast við mansali, Fríða mun kynna niðurstöður rannsóknar um eðli og umfangs mansals og Margrét hyggst ræða um mál sem komið hafa á borð Alþjóðahúss og þær úrbætur sem hún telur að stjórnvöld þurfi að innleiða.

Fundurinn fer fram á Hallveigarstíg 1 og hefst klukkan 20.