Selt ríkisland verður ekki síðar þjóðlenda

Orkuveita Reykjavíkur á fullkominn eignarrétt á því landi sem fyrirtækið keypti í kringum aldamótin síðustu úr tilteknum jörðum á Hellisheiði. Ríkið, sem átt hafði stóran hluta jarðanna, ætlaði að taka þær til baka sem þjóðlendur en Héraðsdómur Suðurlands segir það ekki standast lög.

Hjörleifur Kvaran, forstjóri Orkuveitunnar sem sjálfur rak málið fyrir dómi, segir fyrirtækið fagna þessari niðurstöðu dómstólsins.

„Það kom auðvitað flatt upp á okkur þegar ríkisvaldið gerði kröfu um að eiga land sem það var búið að selja og ekki síður að óbyggðanefndin skyldi fallast á kröfuna. Dómurinn er visst áfall fyrir nefndina," segir Hjörleifur.

Þrátt fyrir að ríkið hafi ásamt meðeigendum selt Orkuveitunni jarðapartana á Hellisheiði tók óbyggðanefnd síðar undir með fjármálaráðuneytinu og úrskurðaði að umræddar spildur væru þjóðlendur og heyrðu þar með aftur undir ríkið. Orkuveitan stefndi þá ríkinu til að fá eignarhald sitt staðfest. Landið hafði fyrirtækið keypt til jarðgufuvinnslu.

Héraðsdómur Suðurlands segir að landspildurnar hafi á sínum tíma verið seldar með heimild Alþingis. Orkuveitan hafi mátt vænta þess að ríkið gerði ekki síðar kröfu um það fyrir óbyggðanefnd að hluti hins selda lands teldist til þjóðlendu. Krafa ríkisins væri ósamrýmanleg fyrri gerningi.

Enn er ekki ljóst hvort ríkið óskar eftir því að bera málið undir Hæstarétt. „Ég geri ekki ráð fyrir að ríkið áfrýi þessum dómi því það hefur heldur verið að draga úr offorsi ríkisvaldsins í þjóðlendumálunum frá því sem lagt var upp með," segir Hjörleifur um mögulegt framhald málsins.

Fyrir Héraðsdómi Suðurlands var hins vegar staðfestur úrskurðar óbyggðanefndar um að Selvogsafréttur og Ölfusafréttur væri þjóðlenda en ekki eignarland eins og Sveitarfélagið Ölfus hélt fram. Taldi sveitarfélagið sig með hefð hafa unnið eignarrétt á svæðinu þar sem meðal annars er hluti Bláfjalla, Heiðin há og svæði vestur af Henglinum. Meðal mannvirkja sem Ölfus hefur leigt land undir á þessu svæði eru Litla-Kaffistofan, Ármannsskálinn og námur í Jósepsdal og Lambafelli.

gar@frettabladid.is