Greiðslurnar tólffaldast á milli ára

Rúmlega tólf og hálfur milljarður króna var greiddur út í atvinnuleysisbætur fyrstu sex mánuði ársins. Þetta þýðir að kostnaður við atvinnuleysisbætur var rúmlega 69 milljónir á dag. Sömu sex mánuði í fyrra var rúmur milljarður greiddur út. Greiðslurnar tólffölduðust því á milli ára.

„Það er engum blöðum um það að fletta að þetta er gífurlega mikil breyting,“ segir Gissur Pétursson, forstjóri Vinnumálastofnunar. „Við erum oft og tíðum að borga svipað á mánuði nú og við gerðum í heilt ár á meðan góðærið var.“

Í fjárlögum ársins 2009 er gert ráð fyrir rúmum sautján og hálfum milljarði króna í atvinnuleysisbætur. Fór 71 prósent þeirrar upphæðar í greiðslur fyrstu sex mánuði ársins. Gissur Pétursson, forstjóri Vinnumálastofnunar, segir sjóðinn þó fara langleiðina með að standa undir útgjöldum ársins. „Það kemur til af því að við áttum inni frá fyrri árum. Svo skilar sér tryggingagjald, iðgjaldagreiðslur atvinnulífsins, í sjóðinn. Það hækkaði 1. júlí,“ segir hann.

„Á næsta ári mun innistæðan tæmast, og fjármögnunin mun ekki dekka það mikla atvinnuleysi sem fyrirsjáanlegt er á næsta ári, nema að hluta. Það rjátlast í sjóðinn alltaf, á meðan einhverjir eru að greiða laun í landinu.“ Gissur segir þó að ekki megi setja málin þannig upp að þegar sjóðurinn tæmist verði hætt að borga. „Þá er tvennt til ráða. Annars vegar að hækka skattinn á atvinnulífið enn meira, sem er nú kannski ekki mjög ráðlegt, eða að ríkisvaldið hlaupi undir bagga, eins og búið er að gera undanfarin ár með ábyrgðar-sjóð launa til dæmis. Þetta er bara úrvinnsluefni ríkisfjármála hvernig fjármögnunin er tryggð.“

Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra segist vona að sjóðurinn dugi út þetta ár. „En það er alveg á hreinu að við munum ekki láta hann komast í vanda. það verður staðið á bak við það fram í rauðan dauðann að hann geti greitt út bætur og það er augljóst að þá þarf að koma til viðbótarfjármagn úr ríkissjóði ef hans tekjustofnar duga ekki til.“

Meðalatvinnuleysi þennan fyrri helming ársins var 8,3 prósent. Á sama tíma í fyrra var það eitt prósent. Í fyrra námu grunnatvinnuleysisbætur um 136 þúsund krónum, en sú upphæð var hækkuð um síðustu áramót í tæpar 150 þúsund krónur. Fyrstu þrjá mánuði atvinnuleysis eru bæturnar tekjutengdar. Þær nema þó aldrei hærri upphæð en 242 þúsundum.

Gissur segir tekjutenginguna ekki svo dýra fyrir sjóðinn. „Það eru einhver hundruð milljóna, ekki milljarðar. Það er fyrst og fremst fjöldi atvinnulausra sem skýrir þetta ástand.“ thorunn@frettabladid.is