Hálf öld frá leyniræðu Krútsjovs

Hálf öld er í dag frá því að Nikíta Krútsjov, þáverandi aðalritari sovéska kommúnistaflokksins, steig í pontu á tuttugasta landsþingi flokksins og ræddi grimmdarstjórn Jósefs Stalíns. Ræðan var flutt á bak við luktar dyr og var haldið leyndri. Þrátt fyrir það lak hún út og olli miklu fjaðrafoki.

Ræðan var svo sláandi fyrir góða og gegna félaga í sovéska kommúnistaflokknum að þeir sem heyrðu ræðuna og lifa enn vilja margir hverjir ekki ræða innihald hennar enn þann dag í dag. Það var við lok tuttugasta landsþings flokksins þann 25. febrúar 1956 sem Nikita Krútsjov sté í pontu og hóf að rífa niður orðspor fyrirrennara síns, sjálfs Jósef Stalíns, aðeins þremur árum eftir andlát hans. Smurt lík hans lá þá við hlið Leníns í grafhýsinu á Rauðatorginu og hann var enn sem guð í augum almennra Sovétmanna.

1.400 fulltrúar á flokksþinginu voru því engan veginn undirbúnir fyrir lýsingar aðalritarans sem greindi frá því að mörg þúsund saklausir Sovétmenn hefðu verið fengir með pyntingum til að játa á sig glæpi sem þeir frömdu ekki. Hann sagði Stalín persónulega ábyrgan fyrir þeim ódæðum. Ræðunni var haldið leyndri í Rússlandi um langt skeið en henni var lekið út fyrir landssteinana. Það var ekki fyrr en árið 1988 sem hún kom fyrst á prent í Sovétríkjunum.