Bleikjustofnar sýktir í tveim stöðuvötnum

Nær allur bleikjustofn Elliðavatns sem og Vífilsstaðavatns er smitaður af nýrnaveiki; svokallaðri PKD-sýki. Hátt hlutfall bleikjunnar sýnir einkenni sýkinnar og líklegt er talið að verulega fækkun bleikju í vötnunum tveimur megi að stórum hluta rekja til hennar.

„Um helmingur fisksins sem við skoðuðum hafði sjúkleg einkenni PKD-sýki, sem er hærra hlutfall en ég átti von á. Hvort þessi fiskur er deyjandi er ekki gott að segja til um því erfitt er að meta hvernig fiskur braggast í villtri náttúru,“ segir Árni Kristmundsson, deildarstjóri Rannsóknadeildar fisksjúkdóma á Tilraunastöðinni að Keldum, en hann stýrir viðamikilli rannsókn vegna sýkingarinnar í samvinnu við Þórólf Antonsson og Friðþjóf Árnason, sérfræðinga hjá Veiðimálastofnun.

Árni segir rannsóknina of stutt á veg komna til að meta hversu mikil áhrif sýkinnar verði á fiskstofna vatnanna til lengri tíma litið. „En ég get þó sagt að verði veðurfar með sama hætti og verið hefur sé ég engar forsendur fyrir því að þessi sýking sé að hverfa og hún mun að öllum líkindum hafa áfram afgerandi áhrif, sérstaklega á bleikjuna þar sem hún er mjög kuldakær og sérlega næm fyrir sýkinni.“

PKD-sýki er sjúkdómur sem er háður hitastigi vatns og kemur ekki upp nema það nái tólf gráðum í ákveðinn tíma. Nú eru þessar forsendur fyrir hendi í vötnunum og svo hefur verið um alllangt skeið. Árni tengir það við verulega fækkun í bleikjustofnunum á síðustu tveim áratugum.

Í tengslum við rannsóknaverkefnið var í sumar safnað um 700 sýnum úr Elliðaám, Elliðavatni, Vífilsstaðavatni, Mývatni, Mjóavatni á Auðkúluheiði og Úlfljótsvatni. Verkefnið er styrkt af Orkuveitunni og Reykjavíkurborg.

„Þó að ég sé ekki búinn að skoða vefjasýni úr Úlfljótsvatni og af Auðkúluheiðinni get ég sagt frá því að enginn fiskur þaðan var með sjúkleg einkenni,“ segir Árni. Aðstæður í þessum vötnum eru allt aðrar en í sýktu vötnunum tveim og ná aldrei sama vatnshita og grunn láglendisvötn. Vel getur verið að sýkilinn sé þar að finna en ólíklegt er að það hafi áhrif á fiskistofna vatnanna.

Þegar sýking kemur upp í Elliðavatni verður mörgum hugsað til laxastofnsins í Elliðaánum. Árni segir ekkert benda til að sjúkdómurinn herji á laxinn. Rétt er að taka fram að sýkingin sem um ræðir er á engan hátt hættuleg mönnum sem leggja sér fiskinn til munns.

svavar@frettabladid.is