Segir áverkana ekki tilkomna eftir högg

Hluti af þeim erlendu sérfræðingum sem fengnir voru til að meta skýrslur um andlát fanga á Litla-Hrauni í maí 2012, sem þeir Annþór Kristján Karlsson og Börkur Birgisson eru ákærðir fyrir að hafa beitt ofbeldi sem leiddi til dauða hans, hafa skilað niðurstöðum sínum. Niðurstöður þeirra eru á skjön við niðurstöður íslenskra sérfræðinga.

Annars vegar er um að ræða yfirmat frá Sidsel Rogde, prófessor í réttarmeinafræði við Háskólann í Ósló á mati íslensks réttarmeinafræðings í krufningarskýrslu. Tveir erlendir réttarmeinafræðingar voru dómkvaddir til verksins og hefur hinn ekki skilað af sér niðurstöðu.

Rogde segir að ólíklegt sé að áverkar þeir sem leiddu til dauða fangans, sem voru rifa á milta, væru tilkomnir eftir högg eða spark, þó það sé ekki algjörlega útilokað. Rogde kemst einnig að þeirri niðurstöðu að áverkarnir geti vel hafa verið tilkomnir við endurlífgunartilraunir, sem framkvæmdar voru bæði af fangavörðum og síðar sjúkraflutningamönnum.

Auk rifu á milta hlaut hinn látni rof á slagæð við miltað. Rogde segir þann áverka dularfullan. Hún hafi ekki áður séð slíkan áverka eftir endurlífgunartilraunir eða vegna ofbeldis, án þess að önnur ummerki sæjust um slíkar aðferðir á líkamanum sem ekki var til að dreifa hjá hinum látna. Rogde veltir því upp hvort þá rifu megi rekja til framkvæmd krufningarinnar.

Íslenski réttarmeinafræðingurinn hafði komist að þeirri niðurstöðu að áverka hins látna mæti rekja til þungs höggs.

Helgi Magnús Gunnarsson saksóknari gagnrýnir seinagang matsferlisins. Hann segir ekki um að ræða eiginlegt yfirmat þar sem tveir hafi verið kvaddir til verksins og aðeins annar skilað niðurstöðu. „Yfirmati er aldrei lokið fyrr en matsmenn komast að niðurstöðu í sameiginlegri skýrslu. Þetta ferli er formbundið til þess að vandað sé til verka. Þessir yfirmatsmenn virðast ekkert hafa talað saman og mér sýnist þessi skýrsla ekki geta komið að miklu gagni með þessum hætti,“ segir Helgi Magnús.

Yfirmatsmaður var einnig fenginn til að meta atferlisskýrslu tveggja íslenskra prófessora í sálfræði um atferli fanga á upptöku úr öryggismyndavélum. Í skýrslunni segja sálfræðingarnir að ljóst sé að hinum látna hafi staðið ógn af Annþóri og Berki, þeir hafi verið ógnandi og hinn látni hræddur við þá í aðdraganda andlátsins.

Matsmaðurinn, David J. Cooke, prófessor í klínískri réttarsálfræði, kemst að þeirri niðurstöðu að aðferðarfræði sálfræðinganna sem notaðar eru í skýrslunni uppfylli ekki gæðakröfur sem almennt eru gerðar í réttarsálfræði. Ekki séu neinar fræðilegar tilvísanir í niðurstöðunum sem styðji þær, og aðferðarfræðin sé ótraust af mörgum ástæðum.

Cooke segir að upptökurnar frá Litla-Hrauni sem stuðst var við séu af of litlum gæðum þannig að erfitt sé að meta svipbrigði. Þá gerir hann athugasemdir við hlutdrægni sálfræðinganna sem hafi þekkt til ákærðu þegar þeir komust að niðurstöðum sínum.

Cooke segir að lokum að sálfræðingarnir hafi vikið frá hlutverki sínu sem sérfræðingar og fært sig yfir á svið dómara þegar þeir svara úrslitaspurningunni játandi – um sekt ákærðu.