Yfirlýstir umhverfissinnar fá kalda jólakveðju frá orkumálastjóra

„Reyndar er það þannig að ofbeldið í þessari mynd er jafn úrelt og bogi og örvar sem stríðstól,“ segir Guðni A. Jóhannesson orkumálastjóri í jólaerindi sínu þar sem hann beinir meðal annars sjónum sínum að kvikmyndinni Kona fer í stríð.

Hann segir þessa kvikmynd Benedikts Erlingssonar hafa farið sigurför um heiminn og unnið til verðlauna víðast hvar þar sem hún er sýnd á kvikmyndahátíðum.

Guðni segir auðvelt að hrífast með stigmagnandi söguþræði og einstæðri persónusköpun Benedikts og Halldóru Geirharðsdóttur, aðalleikkonu myndarinnar, og eins og í öllum góðum ævintýrum, láta söguna fanga sig og lyfta sér upp úr raunheimi um stund.

Myndin segir frá konu á besta aldri sem hefur fengið nóg af virkjunum, rafmagnslínum og iðjuverum sem breyta ásýnd landsins og leggur til atlögu við ófreskjuna vopnuð boga og örvum sem hún notar til að skjóta málmþræði yfir háspennulínur sem mynda skammhlaup og slá út raforkukerfinu.

Réttarbætur vanhugsaðar

Guðni segir að það sé áleitin spurning hversu mikið vit sé í því að leggja vinnu í vandaða umfjöllun og lýðræðislega afgreiðslu mikilvægra og erfiðra mála ef framhaldið er síðan á valdi einstaklinga sem telja sig hafa svo góðan málstað að verja að þeir geti tekið sér vald til að ráðast með ofbeldi gegn uppbyggingu mannvirkja og atvinnustarfsemi sem byggir á lýðræðislegri og málefnalegri niðurstöðu bærra stofnana og yfirvalda og er til komin í samræmi við gildandi lög í landinu.

„Það efnahagslega tjón fyrir framkvæmdaaðilann sem hægt er að valda með skemmdarverkum á mannvirkjum og búnaði eru hreinir smámunir miðað við það fjárhagslega tjón sem hægt er að valda með því að leggja fram tilefnislausar kærur vegna verkefna sem eru að nálgast framkvæmdastigið og skapa þannig tafir og óvissu um áframhaldið, sem getur haft ófyrirsjáanlegar afleiðingar t.d. fyrir fjármögnun verkefnisins. Þær réttarbætur sem voru innleiddar til þess að veita almenningi aðkomu að ákvörðunum um framkvæmdir voru einfaldlega vanhugsaðar þannig að kæruheimildir liggja alltof aftarlega í ferlinu. Það þýðir annars vegar að samfélagslegur kostnaður vegna þeirra tafa og breytinga sem kærur geta leitt til verður mjög hár, eins og nýlegt dæmi vegna laxeldis á Vestfjörðum sýnir okkur, og hins vegar að góðar ábendingar koma í alltof mörgum tilfellum of seint fram til þess að geta haft áhrif á verkið nema til þess að tefja framkvæmd þess,“ segir Guðni í jólaerindi sínu.

Segir Benedikt í mótsögn við meginstef myndarinnar

Hann segir að Benedikt Erlingsson hafi lagt ofuráherslu á að halda myndinni fram sem innleggi í umræðuna um loftslagsmálin.

Guðni segir Benedikt vera þar kominn í augljósa mótsögn við meginstef myndarinnar sem sé að berjast gegn framleiðslu vistvænnar orku og nýtingu hennar fyrir þau framleiðsluferli sem mannkynið telur sér nauðsynleg og fá nú orkuna frá brennslu kola og annars jarðaefnaeldsneytis.

„Þeim sjónarmiðum hefur mjög verið haldið á lofti að við ættum einungis að lokka til okkar iðnfyrirtæki sem hafa sem minnsta kolefnislosun í framleiðsluferlinu sjálfu.. Hugsunin virðist vera sú að með því minnkum við heildarlosun frá Íslandi og komum betur út í alþjóðlegum samanburði. Á heimsvísu gerir þetta ekkert gagn ef framleiðsluferlin eru sett upp annars staðar, þar sem raforka er framleidd t.d. með kolum. Hins vegar eigum við að sjálfsögðu að stefna að því að öll stóriðja á Íslandi sé með bestu fáanlegri tækni þannig að kolefnislosun frá framleiðsluferlinu sé í lágmarki á heimsvísu,“ skrifar Guðni.

Skilgreina þurfi þarfi samfélagsins frá grunni

Orkumálastjóri kemur víða við í þessu jólaerindi sínu. Þar ræðir hann þróun í loftslagsmálum, þriðja orkupakkann, frið á jörð og hverju mannfólk er til í að fórna til að sporna við hnattrænni hlýnun jarðar.

Guðni segist eiga erfitt að hlusta á forsvarsmenn samtaka sem kenna sig við náttúruvernd og sjálfbæra þróun lýsa vanþóknun sinni á framtaksleysi ráðamanna til að sporna við hnattrænni hlýnun og skemmta sér þess á milli undantekningalítið við að skjóta á allt sem hreyfist í átt að aukinni nýtingu vistvænna orkulinda á Íslandi.

„Gagnrýni á þetta háttalag er oft svarað með að við getum dregið úr frumframleiðslu með því að breyta lífsstíl okkar og minnka alls konar neyslu og þannig minnka orkuþörf á heimsvísu og þörfina fyrir að auka útflutningstekjur okkar til framtíðar.“

Guðni segir að ef snúa eigi þessari skútu við þurfi að skilgreina þarfir samfélagsins okkar og velferð frá grunni.

„Ég hef ekki séð neinar raunhæfar hugmyndir verða til sem geta leitt til grundvallarbreytinga í neyslumynstri okkar sem þjóðar eða einstaklinga. Það breytir hins vegar ekki því að við verðum að leita allra raunhæfra leiða í daglegu lífi okkar til þess að minnka kolefnisspor okkar og önnur neikvæð áhrif á náttúru og umhverfi.“

 

Hátt neyslustig stuðlar ekki að lífshamingju

Þá fer Guðni yfir hvernig við sem neytendur getum spornað gegn loftslagsbreytingum. Hann segir margt skynsamlegt hafa komið þar fram og nefnir þar sérstaklega rafvæðingu bílaflotans.

Guðni segir að hátt neyslustig sem margir búi við færi okkur ekki endilega lífshamingju og sérstaklega þegar við fylgjum ekki eigin þörfum og löngunum heldur sogumst með í stríðum flaumi auglýsingamennsku og samfélagsmiðla og sitjum svo uppi með heilsuspillandi fæðu, metnaðarlausa menningarneyslu og allskonar óþarft drasl sem á endanum byggir okkur úti.

Hann fer yfir jólahald sinnar ættar þar sem stórar fjölskyldur koma saman. Í jólaundirbúningnum sé einfaldlega dregið um hver gefur hverjum jólagjöf þannig að á aðfangadagskvöldi fái allir einn pakka í stað þess að fjöldi pakka í hrúgunni verði veldisfall af fjölda gesta.