Brynjar og Lilja ræða áfengisfrumvarpið: Mjólkurbúðir á hverju horni

Fyrir Alþingi liggur frumvarp sem afnemur einkaleyfi ÁTVR á áfengi. Þetta er alls ekki í fyrsta skipti sem slíkt frumvarp er lagt fyrir þingið en hingað til hafa þau ekki verið útrædd. Óvíst er hvort það mun gerast nú.

Fréttastofa fékk tvo þingmenn sem eru á öndverðum meiði til að segja sína skoðun á málinu. Lilja Alfreðsdóttir, þingmaður Framsóknarflokksins er andvíg frumvarpinu en Brynjar Níelsson, Sjálfstæðismaður, talar með því.

Aukið aðgengi eykur neyslu

„Svíar prófuðu á sínum tíma að setja bjór í matvöruverslanir og það jók áfengisneyslu verulega og sér í lagi hjá yngri hópunum með tilheyrandi áskorunum. Svíar hurfu frá þessari stefnu vegna þessarar reynslu.“

Hún bætir við að fyrirkomulagið eins og það er í dag, að ríkið standi eingöngu í sölu áfengis, hafi reynst okkur vel. 

„Lýðheilsurannsóknir sýna að aukið aðgengi eykur áfengisneyslu. Við þurfum því að spyrja okkur hvort það sé rétt forgangsröðun í heilbrigðiskerfinu að setja þetta mál á dagskrá – á sama tíma og mikið ákall er um að styrkja innviði heilbrigðiskerfisins og auka forvarnir.“

Er það þá ekki hluti af annarri umræðu, sem snýr að því að banna notkun áfengis alveg? „Íslandi, Svíþjóð og Noregi hefur farnast vel í að móta stefnu í þessum málaflokki, þ.e. ekki meðhöndla áfengi eins og hverja aðra neysluvöru og stýrt aðgengi með ákveðnum hætti án þess að banna neyslu,“ útskýrir Lilja og bætir við að ákveðið jafnvægi og sátt ríki um núverandi fyrirkomulag í samfélaginu.

„Þess vegna sé ég ekki ástæðu til að breyta um stefnu. Áfengi er ekki eins og hver önnur neysluvara.“

Er sala verslana á áfengi samt ekki bara óhjákvæmileg þróun, hvort sem hún verður með samþykkt þessa frumvarps eða þess næsta sem lagt verður fram?

„Það er ekki forgangsmál er varðar stefnumótun í heilbrigðismálum. Rannsóknir sýna að hliðarverkanir eru umfangsmiklar og til þess þarf að hugsa áður þessi stefnubreyting á sér stað. Að auki hefur Landlæknisembættið sett sig alfarið á móti frumvarpinu og mér finnst rökin sem ég hef farið yfir og önnur sem koma frá Landlæknisembættinu vera þess eðlis að óhjákvæmilegt er að vera mótfallinn frumvarpinu.“

Við lifum af dómsdagsspárnar

„Sjálfur er ég þeirra skoðunar að bönn eða ýmsar takmarkanir á sölu þessarar vöru umfram aðrar séu ekki til góðs til lengri tíma litið. Af því að enn bærast í mér frelsishugmyndir og almennt óþol gagnvart afskiptum ríkisvaldsins vil ég hafa sem mest frelsi í viðskiptum með löglegar vörur,“ segir Brynjar.

„Ég trúi því nefnilega að best sé að einstaklingurinn beri ábyrgð á sjálfum sér og það sé vænlegast þegar upp er staðið. Hins vegar tel ég rétt, með hliðsjón af afstöðu stórs hluta landsmanna, að stíga smærri skref í átt til frjálsræðis í þessum efnum, í stað þess að gefa helmingi þjóðarinnar á lúðurinn. Það verði í raun árangursríkara. Þróunin verður auðvitað sú að almenningur mun krefjast betra og meira aðgengis að þessari vöru, alveg eins og gerðist þegar bjórinn var leyfður. Sömu rök voru fyrir bjórbanninu og nú fyrir banni á sölu áfengis í matvörubúðum. Dómsdagsspár eru manninum eðlilegar þrátt fyrir að við lifum þær allar af.“

Brynjar segir áfengissölu alltaf verið tilefni ágreinings. „Ástæðan er auðvitað sú að það er alltaf hluti þjóðarinnar sem kann ekki fótum sínum forráð í þessum efnum. Sama gildir um margt annað sem sumir ráða ekki við.“

En er fyrirkomulagið þá ekki gott eins og það er?

„Þjónusta þessa góða fyrirtækis hefur batnað verulega. Bæði er hún víðar um höfuðborgarsvæðið og ekki þarf lengur að bíða í röð fyrir utan verslanirnar. Með hliðsjón af því er eðlilegt að spyrja af hverju leyfa eigi sölu í matvörubúðum. Meðan þjónustan er þetta góð er ekki nauðsynlegt að matvörubúðir selji áfengi. Ekkert frekar en að nauðsynlegt hafi verið að heimila sölu mjólkurafurða í matvörubúðum á sínum tíma enda mjólkurbúðir á hverju horni.“

Fréttin birtist fyrst í Fréttablaðinu.