Loftslagsaðgerðir í stað rauðs dregils fyrir stóriðju

Rauða dregli íslenskra stjórnvalda fyrir erlenda stóriðju hefur verið rúllað upp og í staðinn eru komnar aðgerðir í loftslagsmálum, að sögn Bjartrar Ólafsdóttur, umhverfisráðherra.

Í ávarpi við upphaf ársfundar Umhverfisstofnunar í morgun sagðist Björt ekki kvitta upp á að það sé sérstakt framlag Íslands í loftslagsmálum að laða mengandi stóriðju til landsins.

Sérstaklega var fjallað um loftslagsbreytingar af völdum manna á ársfundi stofnunarinnar og spurt hvort að upp væri runnin ögurstund. 

Þeirri spurningu svaraði Björt játandi. Vísaði hún til nýrrar skýrslu Norðurskautsráðsins þar sem fram kom að norðurslóðir eins og við þekkjum þær í dag muni brátt heyra sögunni til enda sé hlýnun þar tvöföld á við heimsmeðaltal. Jafnvel þó að ríki heims nái markmiði sínu um að halda hnattrænni hlýnun við 2°C verði Norður-Íshafið að mestu íslaust innan þriggja áratuga.

Björt sagði að þrátt fyrir það væri ekki of seint að bregðast við því tryggja þyrfti að verstu sviðsmyndir loftslagsbreytinga yrðu ekki að veruleika. Allir yrðu þar að leggjast á árarnar og stjórnvöld þurfi að taka saman höndum við atvinnulíf, vísindasamtök og almenning.

Skárra að reisa álverin í Suður-Ameríku

Ráðherrann var gagnrýninn á þá stóriðjuuppbyggingu sem hefur átt sér stað á Íslandi undanfarin ár og áratugi og sagði forsjá hafa skort. Ísland sé nú ellefti stærsti álframleiðandi heims og samt telji sumir ekki nóg að gert eins og hálfbyggð grind álvers í Helguvík beri meðal annars vitni um.

Íslensku áliðnaður hafi stært sig af því að vera sá umhverfisvænasti í heimi. Engu að síður sagði Björt það svo að hingað til lands þyrfti að flytja hundruð þúsunda tonna af súráli þúsundir kílómetra með skipum.

Sagði Björt að væri menn raunverulega að hugsa um umhverfisáhrif stóriðju af þessu tagi væri það skárri kostur að reisa álver í Suður-Ameríku þaðan sem súrálið væri flutt en þar sé vatnsafl einnig að finna í miklu magni.

Hrósaði Björt þó íslenska áliðnaðinum fyrir árangur í að draga úr losun gróðurhúsalofttegundarinnar flóurkolefnis.

Hitaveituvæðing í samgöngum

Kristín Linda Árnadóttir, forstjóri Umhverfisstofnunar, sagði loftslagsmál birtingarmynd neyslusamfélagsins. Horfast verði í augu við að það verði ekki átakalaust að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda.

„Við þurfum að ráðast í raunverulegar breytingar og nokkuð hratt,“ sagði Kristín Linda.

Í þessu sambandi sagði hún að hlutur Íslands í sameiginlegu markmiði ESB-ríkja og Noregs um að draga úr losun um 40% fyrir árið 2030 samkvæmt Parísarsamkomulaginu gæti numið allt að 40%. Skammur tími sé til stefnu en forstjórinn sagði að Íslendingar gætu náð því markmiði.

Þannig benti hún á að ótrúlega skamman tíma hafi tekið á sínum tíma að skipta úr olíu og kolum í heitt vatn við húshitun. Þar hafi verið skýr sýn og peningar settir í verkefnið.

„Við þurfum að endurtaka þennan leik í samgöngum,“ sagði Kristín Linda.