Þroskaskertur fangi utanveltu í kerfinu

Maður með vitsmunaþroska á við níu til tólf ára barn afplánar nú á Kvíabryggju 18 mánaða óskilorðsbundinn fangelsisdóm sem kveðinn var upp í Hæstarétti í júní. Eftir að dómurinn féll bjó hann á stuðningsheimili á Njálsgötu en var fluttur til afplánunar á Hólmsheiði þegar hann játaði aðild að ráni í Pétursbúð í Reykjavík 30. júlí síðastliðinn. 

„Hann er eiginlega alveg utanveltu í kerfinu. Það væri auðvitað langbest ef þessi einstaklingur kæmist í viðeigandi meðferð. Það er enginn lausn að geyma hann í fangelsi,“ segir Guðbjarni Eggertsson, hæstaréttarlögmaður og verjandi mannsins.

Þrátt fyrir að Hæstiréttur hafi dæmt manninn í óskilorðsbundið fangelsi var tekið fram í niðurstöðu dómsins að heimilt sé að fanginn sé vistaður um stundarsakir eða allan refsitímann á heilbrigðis- eða meðferðarstofnun. Í áliti geðlæknis fyrir héraðsdómi var maðurinn metinn sakhæfur en þó tekið fram að fangelsisvist gæti orðið honum þungbær og alls ekki æskileg innan um almenna fanga þar sem hætta væri á því að aðrir gætu misnotað þroskahömlun hans í eigin þágu með einum eða öðrum hætti.

„Verði hann dæmdur til fangelsisvistar þarf, að mínu mati, að gera sérstakar ráðstafanir, sem taka mið af þessu,“ segir í áliti læknisins.

Guðbjarni segir ljóst að úrræðið sem skjólstæðingur hans var í þegar ránið í Pétursbúð var framið dugi ekki til. „Menn eru náttúrulega ekki lokaðir inni þarna, og ef þeir taka upp á því að ræna búð á daginn þarf einhvern veginn að taka á því. Þetta er svona eitt af þeim tilfellum þar sem kerfið hefur hreinlega ekki úrræði til að bregðast við,“ segir Guðbjarni.

„Mál af þessu tagi eru okkur býsna erfið, ekki síst vegna þess að Fangelsismálastofnun hefur ekki boðvald yfir heilbrigðisstofnunum og getur ekki ákveðið einhliða að sakhæfur einstaklingur verði vistaður á heilbrigðisstofnun,“ segir Páll Winkel, forstjóri Fangelsismálastofnunar.