Styttist í framandi kynni

Gnægð vatns í sólkerfinu okkar ásamt uppgötvun þúsunda lífvænlegra reikistjarna hefur stóraukið líkur á að framandi líf finnist. Stóru spurningunni verður svarað á næstu áratugum.

Dóttir mín mun ekki vaxa og dafna í sama heimi og ég. Rétt eins og hvernig ég óx úr grasi í heimi ólíkum þeim sem foreldrar mínir skutu rótum í mun stelpan mín, vonir hennar og þrár, taka mið af samfélagslegum og vísindalegum veruleika sem verður mér að mestu óskiljanlegur. Sem betur fer.

En, ég hugsa um það sem bíður hennar og til mögulegra tíðinda sem ég þarf vonandi ekki að greina frá. Listinn hefur að geyma notalegheit á borð við útbreidd átök í Kasmír milli Indlands og Pakistans, olíuslys á norðurslóðum og misheppnað átak alþjóðasamfélagsins til að stemma stigu við losun gróðurhúsalofttegunda. Þetta eru raunverulegar ógnir, en í grunninn ósennilegar. Fréttamálin mögulegu á hinum listanum eru öllu sennilegri. Bóluefni við ýmsum pestum, örbirgð og hungursneyð þjóðanna á útleið, internetið mun ná til allra heimshorna.

Fréttin sem ég þrái að segja stálpaðri dóttur minni verður til þess að hún mun horfa til stjarnanna og sjá alheim þar sem líf er ekki bundið við eina lítilfjörlega reikistjörnu. Alheimurinn hennar verður yfirfullur af lífi.

Uppruni og upphaf

„Ég tel að við munum finna traust merki um líf handan Jarðar á næsta áratug og óyggjandi vísbendingar um líf á næstu 10 til 20 árum,“ sagði Ellen Stofan, yfirvísindamaður NASA, í pallborðsumræðum um framandi líf í vikunni.

Stórar yfirlýsingar sem þessar krefjast öflugs rökstuðnings og miðað við uppgötvanir síðustu ára virðist Stofan ekki vera á hálum ís. Við höfum fundið rúmlega 4.000 bergreikistjörnur þar sem loftslag er tiltölulega milt. Á sama tíma höfum við áttað okkur á að vatn er algengt í sólkerfinu, samanlagt magn H2O í neðanjarðarhöfum á tunglum Satúrnusar og Júpíters er margfalt meira en hér á Jörðinni. Fyrir árþúsundum var Mars vot veröld.

Sé mið tekið af efnafræðilegum eiginleikum þeirra frumefna sem eru algengust í alheiminum er hæglega hægt að áætla að lífefnafræðilegir neistar lífs eigi sér stað með leysieiginleikum vatns. Framandi efnafræðingur sem þakkar ammóníaki tilvist sína hlýtur að taka undir þetta.

Ekki „hvort“ heldur „hvenær“

„Þegar við tölum um líf á Mars eða í öðrum sólkerfum, þá erum við ekki að tala um litla græna menn. Við erum að tala um örverur. Þetta er birtingarmynd lífs sem er erfitt að finna,“ sagði Stofan. Hún bendir á gervitunglsveima nú yfir Mars, glyrnur stjörnusjónauka skima eftir lífi og Curiosity þefar uppi flóknar lífrænar sameindir á rauðu plánetunni. En það þarf meira til. „Á endanum þurfum við senda líffræðinga á vettvang í leit að lífi og steingervingum.“

Þannig rannsakar NASA hvaða áhrif ársdvöl í geimnum hefur á líkamann. Tvíburabræðurnir Scott og Mark Kelly kvöddust 27. mars síðastliðinn. Sá fyrrnefndi verður um borð í alþjóðlegu geimstöðinni í 12 mánuði en saman veita bræðurnir vísindamönnum einstakt tækifæri til að meta áhrif langvarandi þyngdarleysis. NASA skýtur síðan James Webb-geimsjónaukanum risavaxna, arftaka Hubble, á loft árið 2018. Loks fær Curiosity félagsskap árið 2020 þegar nýtt könnunarfar lendir á Mars.

„Við vitum hvar við eigum að leita. Við vitum hvernig við eigum að leita,“ sagði Stofan. „Og í flestum tilfellum er tæknin til staðar og við vinnum nú að því að innleiða þessa tækni.“

John Grunsfeld, leiðangursstjóri vísindarannsókna NASA, tók undir með Stofan: „Þegar kemur að sólkerfinu okkar, hvort sem það er ísilagt tungl eða Mars, þá erum við einni kynslóð frá [þessum uppgötvunum] og það sama á við um reikistjörnu á braut um nálæga stjörnu.“

Kynslóðaskipti

Yfirlitsáhrif er fyrirbæri sem margir geimfarar upplifa þegar þeir berja Jörðina augum og hefur verið skilgreint sem „vitsmunaleg tilfærsla meðvitundar“. Landamæri verða að engu, það er ekkert sem aðgreinir mannfólkið. Ég er sannfærður um að sambærileg áhrif munu eiga sér stað þegar líf loks finnst handan Jarðar.

Vísindin virðast vera í startholunum fyrir eitthvað stórkostlegt. Eins og dóttir mín eru þau eins og gormur sem spenntur hefur verið niður, orka sem bíður þess að losna úr læðingi. Vonandi fá þau að teygja sig hátt. Vonandi fæ ég að segja þessa frétt og vonandi hlustar Jónína.