40 milljarðar til bænda án þess að markmið hafi verið skoðuð

Rúmlega 38 ­milljörðum króna hefur verið varið til sauðfjárbænda vegna samnings um starfsskilyrði sauðfjárræktar sem undirritaður var árið 2007 án þess að markmið samningsins hafi verið skoðuð og metin. Ríkisendurskoðandi telur mjög mikilvægt að stjórnvöld leitist ávallt við að meta hvaða árangri opinber framlög skila.

Árið 2007 var undirritaður samningur um starfsskilyrði sauðfjárræktar. Í fyrstu grein samningsins eru markmið hans talin upp. Voru þau að efla sauðfjárrækt sem atvinnugrein og bæta afkomu sauðfjárbænda, stuðla að nýliðun í hópi bænda og styrkja búsetu í dreifbýli. Að sauðfjárrækt sé stunduð í samræmi við umhverfisvernd, landkosti og sjálfbæra nýtingu, örva markaðsvitund bænda og afurðastöðva og halda jafnvægi milli framleiðslu og eftirspurnar.

Síðast en ekki síst var markmiðið að stuðla að framþróun í sauðfjárrækt.

Frá því þessi samningur var undirritaður hafa 38,3 milljarðar runnið í vasa sauðfjárbænda án þess að ráðuneytið hafi metið hvort markmið samningsins hafi náðst. Í tvígang hefur umræddum samningi verið breytt, árið 2009 og síðast í ráðherratíð Steingríms J. Sigfússonar, 2012.

Sveinn Arason ríkisendurskoðandi bendir á að Ríkisendurskoðun hafi farið ofan í saumana á samningagerð ráðuneytisins fyrir nokkru og komið með margvíslegar athugasemdir og boðar eftirfylgni með þeim skýrslum.

„Í skýrslu um skuldbindandi samninga sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytis, sem kom út árið 2012, benti Ríkisendurskoðun á að ráðuneytið þyrfti að efla eftirlit sitt með framkvæmd samninganna. Ráðuneytið þyrfti að setja verklagsreglur um úttektir undir lok samningstíma og efla þannig samningsgerð og eftirlit. Ríkisendurskoðun vinnur nú að því að fylgja skýrslunum átta eftir.“

Sigurður Ingi Jóhannsson landbúnaðarráðherra segir samninginn renna út 2017.

„Nú fer vinna í hönd við að gera nýja samninga við bændasamtökin og undirsamninga við stakar búgreinar. Sem lið í þessu ferli vinnur nú Rannsóknarmiðstöð Háskólans á Akureyri að greiningu á sauðfjárræktinni,“ segir hann.

„Við erum nú að fara að setja upp búvörusamninga til langs tíma og viljum mælanlegan árangur og skynsamlegt er að hafa einhvers konar læknisskoðun á samningnum að einhverjum árum liðnum.“