Frekari rök gegn byrjendalæsi opinberuð

Menntamálastofnun hefur sent frá sér sex síðna svar við athugasemdum Miðstöðvar skólaþróunar á Akureyri, sem innleiddi byrjendalæsi. Í svarinu er rannsókn stofnunarinnar á árangri byrjendalæsis útskýrð í þaula og frekari gagnrýni á byrjendalæsi sett fram.

Til að mynda eru þær fræðigreinar sem Miðstöðin hefur vísað í til grundvallar þróunar byrjendalæsis gagnrýndar.

„Athygli vekur að flestar greinarnar eru frá því fyrir árið 2000 og sú nýjasta frá árinu 2003,“ segir í svarinu og er spurt hvort tekið hafi verið tillit til nýrri rannsókna við þróun aðferðarinnar. Að auki segir að æskilegt væri að Háskólinn á Akureyri upplýsti um niðurstöður rannsókna sinna fræðimanna á árangri af byrjendalæsi, sem gefur hefur verið í skyn að séu til í fjölmiðlum.

Einnig gagnrýnir Menntamálastofnun skimunarpróf sem sagt er sýna árangur kennsluaðferðarinnar. Segir í svarinu að skimunarprófið hafi verið þýtt árið 2000 og ekki verið staðlað fyrir Ísland. Niðurstöður úr slíku prófi í lok 1. bekkjar geti því ekki talist mælikvarði á árangur nemenda í lestri.

Í síðustu viku birti Menntamálastofnun niðurstöður rannsóknar sinnar um byrjendalæsi sem sýndi slakan árangur aðferðarinnar. Upphafsmenn byrjendalæsis hafa gagnrýnt þessa rannsókn en í svari Menntamálastofnunar eru niðurstöðurnar dregnar saman á einfaldari hátt. Þannig sýnir Menntamálastofnun fram á að meðaltal einkunna í skólum sem hafa tekið upp byrjendalæsi lækki marktækt eftir að þeir tóku upp aðferðina og séu marktækt lægri en landsmeðaltalið. Einnig að samanburðarhópurinn, nemendur sem ekki hafa verið í skólum með byrjendalæsi, sé með hærri einkunnir.

Í lok svarsins segir að þar sem innleiðing byrjendalæsis hafi hafist fyrir tíu árum mætti ætla að það lægi fyrir fræðilagt mat á árangri sem skólar gætu tekið afstöðu til og ekki síst þegar aðferðin hefur verið innleidd í um helming íslenskra skóla.

Arnór Guðmundsson, forstjóri Menntamálastofnunar, segir eðlilegt að það fari fram ítarlegri rannsókn á byrjendalæsi enda sjáist hvergi í gögnum frá Háskólanum á Akureyri að sú rannsókn hafi verið gerð. „Við erum ekki að leggja dóm á byrjendalæsi, það er hlutverk skólastjórnenda og kennara. En niðurstöður okkar sýna marktækan mun á árangri barna í byrjendalæsi og annarra og því eru sterkar vísbendingar um að aðferðin skili ekki þeim árangri sem menn eiga að geta gert kröfu til varðandi lestur barna,“ segir Arnór.