Mismunandi áherslur innan stjórnarskrárnefndar

Í áfangaskýrslu stjórnarskrárnefndar sem kynnt var í dag eru lögð fram fjögur málefni sem nefndin setti í forgang í upphafi nefndarstarfsins, en það eru þjóðaratkvæðagreiðslur á grundvelli undirskrifta, framsal valdheimilda í þágu alþjóðasamvinnu, auðlindir, og umhverfisvernd.

Formaður nefndarinnar, Sigurður Líndal, lagaprófessor, segir almennan vilja innan innan nefndarinnar til að ná samstöðu um þessi forgangsmál en þó sé eðlilegt að ef nefndarmenn hafi ólíka afstöðu til einstakra mál, þá komi það fram.

Í skýrslunni eru lagðar fram bókanir einstakra nefndarmanna þar sem fram koma áherslur þeirra í nefndarstarfinu. Ljóst er að uppi eru mismunandi sjónarmið innan nefndarinnar um það hvað beri að leggja mesta áherslu á í vinnunni við endurskoðun stjórnarskrárinnar.

Í bókun Katrínar Jakobsdóttur, sem tilnefnd er í stjórnarskrárnefnd af Vinstri-grænum,  segir að mikilvægt sé að nefndin ljúki vinnu við tillögur að ákvæðum um þau fjögur málefni sem sett hafa verið í forgang þannig að Alþingi fái þær til kynningar eigi síðar en vorið 2015. Fái Alþingi fullmótað frumvarp í hendur að hausti 2015 gefist tækifæri til að afgreiða tillögurnar frá þinginu og þar með gefist tækifæri til að virkja breytingaákvæði stjórnarskrárinnar. Þjóðin geti þá greitt atkvæði um tillögurnar samhliða forsetakosningunum 2016. Á fundi í morgun sagði Katrín það raunhæft að nefndin ljúki vinnu um þessi atriði nægjanlega fljótt til þess að hægt að verði að kjósa um þau árið 2016. Hún leggur sérstaka áherslu á að samstaða náist í nefndinni um ákvæði um umhverfisvernd á næsta vetri.

Fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í nefndinni, þau Birgir Ármannsson og Valgerður Gunnarsdóttir, leggja áherslu á að innan nefndarinnar eigi enn eftir að fara fram ítarlegri umræður og mótun tillagna um þessi fjögur forgangsatriði. Þau segja í bókun sinni að stjórnarskrárákvæði um framsal valdheimilda ríkisins í þágu alþjóðasamvinnu sé með viðkvæmustu viðfangsefnum nefndarinnar og árétta að viðfangsefni nefndarinnar sé ekki jafn víðtækt framsal ríkisvalds og fælist í aðild að Evrópusambandinu. Þar sé um sérstakt viðfangsefni að ræða enda geti slík aðild ekki talist takmarkað framsal ríkisvalds á afmörkuðu sviði.

Jón Kristjánsson, sem er tilnefndur af Framsóknarflokki, tekur í sama streng, og segir í bókun sinni að varðandi fyrirhugað ákvæði um framsal valdheimilda í þágu alþjóðasamvinnu telji hann heppilegast að samþykkt slíks ákvæðis sé með engum hætti ætlað að ná til aðildar að Evrópusambandinu. Slíku ákvæði væri einungis ætlað að ná til fullnustu möguleika Íslands til náinnar samvinnu við önnur fullvalda ríki, þ.á.m. á sviði EES-samningsins.

Í bókun Valgerðar Bjarnadóttur, sem er tilnefnd af Samfylkingu, segir að það hljóti að teljast undarlegt og gagnrýnivert að stjórnmálamenn hunsi vilja kjósenda sem fram kom í þjóðaratkvæðagreiðslunni 20. október 2012 á þann hátt sem raun beri vitni. Hún muni í störfum sínum í nefndinni áfram halda á lofti efni tillagan Stjórnlagaráðsins.

Skúli Magnússon, héraðsdómari, sem tilnefndur er af Framsóknarflokki, lagði ekki fram bókun í skýrslunni en hann segir það mat nefndarinnar að þörf sé á breytingum um öll þau fjögur atriði sem sett hafa verið í forgang. Jafnframt telur hann að frumvarp sem legði til breytingar á þessum atriðum fæli í sér mestu breytingar á íslenskri stjórnarskrá frá upphafi. Skúli segir ekki útilokað að leggja fram aðskilin frumvörp um einstök atriði. Þannig geti breytingar náðst fram á þeim atriðum sem samstaða væri um meðan frumvörp um atriði sem ekki næðist samstaða um yrðu felld.