Tugur barnaníðinga á leið út í samfélagið

Samfélagið verður að svara þeirri spurningu hvernig taka á móti barnaníðingum að afplánun lokinni, að sögn Helga Gunnlaugssonar afbrotafræðings. Aldrei hafa fleiri slíkir setið inni.

Farnir að mynda hópa innan veggja fangelsa

Eins og greint var frá í fréttum Stöðvar 2 í gær hefur sprenging hefur orðið í fjölda þeirra sem sitja inni fyrir kynferðisbrot. Árið 2000 afplánuðu 10 fangelsisrefsingu fyrir slík brot. Árið 2012 voru þeir orðnir 47. Það er aukning upp á 370 prósent. Helgi Gunnlaugsson afbrotafræðingur segir stefna í óefni. Í kringum aldamótin vorum við með tvo til þrjá einstaklinga sem voru dæmdir fyrir kynferðisbrot gegn börnum. Nú erum við kannski með tíu til fimmtán. Þetta er gríðarleg fjölgun. „Þetta er allt annar veruleiki í dag, veruleiki sem við höfum ekki staðið frammi fyrir áður. Við erum með í fangelsi sérstakan gang þar sem eru tíu kynferðisbrotamenn gegn börnum, saman vistaðir. Þetta er algerlega nýtt. Fyrir tíu til fimmtán árum var dvöl þeirra í fangelsi hrein martröð og skelfing; lagðir í einelti og fangelsisvist þeirra var algert víti. Það er svo sem svo ennþá en með auknum fjölda breytist þetta. Þeir fara að mynda hópa innan fangelsins.“

Útilokaðir geta þeir reynst hættulegri

Þetta er hættuástand. „Ef viðbrögð samfélagsins eru þannig að þeir eigi ekki afturkvæmt í samfélagið er sú hætta fyrir hendi að þeir fyllist biturð, geta hvergi höfði sínu hallað og geta þá orðið hættulegri en ella.“

Í Fréttatímanum var sagt af dæmdum barnaníðingi sem var sagt upp störfum hjá Kynnisferðum fyrr í þessum mánuði vegna ábendingar um að hann væri dæmdur barnaníðingur. Meginspurningin sem samfélagið verður að takast á við er hvernig eigi að taka á móti mönnum sem hafa afplánað fyrir kynferðisbrot gegn börnum.

„Samfélagið er einhuga um þarna að um mjög alvarleg brot er að ræða. Þungar refsingar hafa verið svarið. En við höfum mjög lítið horfst í augu við það að þessir einstaklingar snúa aftur út í samfélagið. Spurningin er: Hvernig ætlum við að taka á móti þeim þegar þeir koma út? Eiga þeir að eiga afturkvæmt í samfélagið sem vinnandi borgarar eða viljum við loka þá í fangelsi til æviloka?“

Verðum að svara spurningunni

Helgi spyr áfram og spurningarnar eru ekki auðveldar viðureignar:  „Við verðum að horfast í augu við þetta; hvernig þeir eiga að koma til baka eftir langa afplánun. Þeir þurfa að geta á einhvern hátt aðlagast samfélaginu á nýjan leik. Við megum ekki tapa okkur í einhverri múgæsingu yfir þeim. En, á sama tíma verðum við að áhættumeta þetta og sannarlega fylgjast með þeim sem eru hættulegir umhverfi sínu.“

Helgi segir þessa umræðu verða að fara fram í öllu samfélaginu en að henni verði einnig að koma fagaðilar sem þekkja til þessara brota. Vinna verði með þessum einstaklingum og fylgja út í samfélagið með eftirliti og stuðningi. Reyna þannig að draga úr áhættuþáttum; að þeir brjóti af sér aftur.