Fréttaskýring: Makríllinn þyngist um 650 þúsund tonn í lögsögunni

Um hvað snýst makríldeilan?



Stál er í stál í makríldeilunni og hvorugur aðilinn virðist ætla að gefa eftir. Íslendingar hafa sett sér kvóta fyrir makríl og telja það vera verndaraðgerð af sinni hálfu. Evrópusambandið (ESB) og Noregur telja hins vegar að með því séu Íslendingar að skammta sér einhliða kvóta úr sameiginlegum stofni.

Makríll barst helst á land hér á landi sem meðafli síldarinnar. Árið 2006 komu um 4.200 tonn hér á land sem fóru að mestu í bræðslu. Árið 2008 fór makríllinn að ganga í auknum mæli inn í íslenska lögsögu og sprenging varð í makrílveiðunum. Aflinn fór úr 36 þúsund tonnum árið áður í 116 þúsund tonn. Síðan hefur hann aukist jafnt og þétt.

ESB og Noregur veiða um 90% af öllum makríl í Norðaustur-Atlantshafinu og hafa gert lengi. Þau mótmæltu því harðlega þegar Íslendingar juku veiðarnar og töldu um rányrkju að ræða. Íslendingar héldu því hins vegar fram að þeir væru strandríki að makrílnum, þar sem hann gengi inn i íslensku lögsöguna.

Mótaðilarnir viðurkenndu ekki fyrr en árið 2010 að svo væri og fram að því var Íslendingum ekki hleypt að samningaborðinu um makrílkvótann. Þar erum við nú sest, en samningar eru enn víðs fjarri.

Framan af voru makrílveiðar utan kvóta, en árið 2009 settu stjórnvöld kvóta á makríl.

„Það var í raun verndaraðgerð af okkar hálfu að hverfa frá óheftum veiðum og setja á þær þak,“ segir Steingrímur J. Sigfússon, ráðherra sjávarútvegsmála.

ESB og Noregur brugðust hins vegar ókvæða við og töldu að Íslendingar væru að úthluta sér einhliða kvóta. „Það hefði vissulega mátt gagnrýna okkur ef við hefðum haft veiðarnar áfram óheftar. Það höfum við ekki gert heldur sett okkur einhliða mörk, sem er það eina sem hægt er að gera ef ekki næst saman og menn vilja samt vera ábyrgir,“ segir Steingrímur.

Alþjóðahafrannsóknaráðið lagði til 640 þúsund tonna kvóta á makríl árið 2011. Íslendingar lögðu til að allir drægju úr sínum veiðum um 30% og héldu sig innan marka ráðsins. Því höfnuðu ESB og Noregur og tóku sér 90% af kvótanum.

Íslendingar, Rússar og Færeyingar héldu sig þá við sinn kvóta og því var veitt langt umfram ráðlagt magn, eða 930 þúsund tonn.

kolbeinn@frettabladid.is