Netanjahú styrkir óvænt stöðu sína

Forsætisráðherra Ísraels hætti í gær við að flýta þingkosningum eftir að samkomulag tókst við Kadimaflokkinn um að mynda breiða ríkisstjórn. Þar með missa hinir litlu öfgaflokkar strangtrúargyðinga tangarhald sitt á stjórninni.

„Ég var reiðubúinn til að fara í kosningar,“ sagði Benjamín Netanjahú, forsætisráðherra Ísraels í gær, „en þegar ég komst að því að hægt væri að koma á fót mjög breiðri ríkisstjórn, þá áttaði ég mig á því að hægt væri að endurreisa stöðugleika.“

Á sunnudaginn sagðist hann ætla að boða til þingkosninga í september, ári áður en kjörtímabilið rennur út. Í gær höfðu veður skipast í lofti. Kadimaflokkurinn hafði samþykkt að ganga til liðs við ríkisstjórnina.

Netanjahú segir að nýju stjórninni sé nú loksins fært að fara út í „ábyrgar“ friðarviðræður við Palestínumenn og „alvarlegar“ viðræður um kjarnorkuáform Írans.

Þá fær Netanjahú nú svigrúm til að gera breytingar á umdeildri löggjöf, sem veitir strangtrúuðum gyðingum undanþágu frá herskyldu. Hæstiréttur Ísraels komst í febrúar að þeirri niðurstöðu að þessi lög brjóti í bága við stjórnarskrá landsins, en litlu strangtrúarflokkarnir, sem stjórn Netanjahús hefur hingað til þurft að styðjast við á þingi, hafa staðið þvert gegn því að nokkrar breytingar verði gerðar á þessu. Þeir missa nú tangarhaldið á þessu máli, þótt þeir sitji áfram í stjórninni.

Nýja stjórnin verður með 94 þingmenn á hinu 120 manna þjóðþingi Ísraels. Þetta er meiri þingstyrkur en ísraelskir stjórnmálamenn eiga að venjast. Stjórnarskiptin hafa komið verulega á óvart, einkum þó sinnaskiptin hjá Mofaz, sem í stjórnarandstöðu hefur óspart úthúðað Netanjahú og stjórn hans.

„Þetta er ekkert heljarstökk,“ sagði Mofaz þó sér til varnar í gær. Hann segist aðeins hafa tekið „sögulegu tilboði“ sem geri miklar breytingar mögulegar. Hann segir einnig að Tzipi Livni, forveri hans í leiðtogaembætti Kadima, hafi gert „söguleg mistök“ með því að vilja ekki mynda stjórn með Netanjahú. Mofaz vann sigur á Tzipi Livni í leiðtogakjöri Kadima nú í apríl, en hún hafði jafnan sagt að Netanjahú hefði ekki raunverulegan áhuga á friðarsamningum við Palestínumenn.

Kadima er upphaflega klofningsflokkur úr Likud, flokki Netanjahús, stofnaður af Ariel Sharon, þáverandi forsætisráðherra, árið 2005.

Mofaz er fyrrverandi herforingi og varnarmálaráðherra. Hann hefur til þessa sýnt töluvert minni áhuga en Netanjahú á því að gera árásir á kjarnorkubúnað í Íran.

gudsteinn@frettabladid.is