Ísland myndi fagna aðild Bandaríkjanna

Stjórnvöld í Bandaríkjunum leggja áherslu á að landið verði aðili að hafréttarsamningi Sameinuðu þjóðanna frá 1982, en Bandaríkin eru eina stórþjóðin sem staðið hefur utan hans, en 162 ríki eiga nú aðild að samningnum.

Ísland var árið 1985 fyrsta vestræna ríkið til þess að fullgilda samninginn, sem tekur til allra hafsvæða auk loftrýmisins yfir þeim og hafsbotnsins og botnlaganna undir þeim.

„Hann hefur meðal annars að geyma ákvæði um landhelgi, efnahagslögsögu, landgrunn, úthafið, alþjóðlega hafsbotnssvæðið, réttindi strandríkja og annarra ríkja til fiskveiða, annarrar auðlindanýtingar, siglinga og flugs, verndun gegn mengun hafsins og lausn deilumála,“ segir á vef utanríkisráðuneytisins.

Hillary Clinton utanríkisráðherra Bandaríkjanna og yfirmenn hermála töluðu á miðvikudag fyrir aðild að samningnum á fundi með utanríkismálanefnd Bandaríkjaþings. „Við þurfum að færa okkur af hliðarlínunni og nýta okkur það sem sáttmálinn hefur að bjóða landinu og viðskiptalífi þess,“ hefur fréttaveita AP eftir Clinton. Hún hafnaði fullyrðingum um fullveldismissi sem efasemdamenn um ágæti hans hafa haldið fram vestra. „Þvert á móti myndum við tryggja rétt landsins yfir nýjum risastórum sviðum og auðlindum,“ sagði hún.

Tómas H. Heiðar, þjóðréttarfræðingur utanríkisráðuneytisins, segir Ísland og Bandaríkin hafa átt náið samstarf í hafréttarmálum og sjónarmið ríkjanna á því sviði fari um margt saman. „Íslensk stjórnvöld hafa hvatt Bandaríkin til að fullgilda hafréttarsamninginn og myndu fagna því ef af því yrði, enda myndi það styrkja hann enn frekar í sessi,“ segir hann. Um leið bendir Tómas á að þótt Bandaríkin hafi ekki átt aðild að samningnum hafi þau almennt framfylgt ákvæðum hans og lagt áherslu á að standa vörð um hann eins og Ísland.

Tómas segir mörg rök mæla með aðild Bandaríkjanna. „Meðal annars gera Bandaríkin gera tilkall til víðáttumikilla landgrunnssvæða utan 200 mílna efnahagslögsögunnar, meðal annars á Norðurskautssvæðinu,“ segir hann. Án aðildar sé þeim hins vegar ókleift að skila greinargerð þar að lútandi til landgrunnsnefndar Sameinuðu þjóðanna. Það sé aftur forsenda þess að ákvarða megi ytri mörk landgrunnsins með bindandi hætti sem aftur sé forsenda þess að raunhæft sé að hefja vinnslu olíu og annarra auðlinda.