Embætti forseta nú virkt afl í íslenskum stjórnmálum

Gunnar Helgi Kristinsson, stjórnmálafræðingur hjá Háskóla Íands, segir að embættistíð Ólafs Ragnars Grímssonar, forseta Íslands, muni hafa varanlegar breytingar í för með sér. Hann segir að Ólafur Ragnar hafi aukið völd forsetans til muna og gert embættið að virku afli í íslenskum stjórnmálum. Ekki sé hægt að útiloka það að næstu forsetar lýðveldisins muni beyta synjunarvaldinu á sama máta og Ólafur hefur gert.

Gunnar segir að forsetaembættið hafi ávallt tekið breytingum með hverjum forseta og stjórnarhættir þeirra hafi verið mismunandi. Hann bendir á að forsetar lýðveldisins hafi bæði verið pólitískir og ópólitískir. Það sé hins vegar ljóst að embættistíð Ólafs hafi markað djúp spor í sögu embættisins og að næstu forsetar muni koma að breyttu embætti.

Hann telur að það sé afar ólíklegt að næstu forsetar muni víkja sér hjá notkun synjunarvaldsins á sama máta og fyrri forsetar hafa gert. Embættistíð Ólafs Ragnar hefur sýnt fram á að synjunarvaldið sé ekki óvirkt vald heldur nauðsynlegur hluti embættisins. Þannig munu forsetar framtíðarinnar finna fyrir mun beinskeittari þrýsting til að beita synjunarvaldinu.

Gunnar segir að ákveðin viðsnúningur hafi orðið í starfssemi forsetans og að næstu forsetar komi til með að þurfa útskýra hvers vegna þeir beiti ekki synjunarvaldinu.

Enn fremur telur Gunnar að þessar breyttu áherslur í embætti forseta Íslands muni síðan hafa talsverð áhrif á frambjóðendur og kosningabaráttuna í heild sinni. Frambjóðendur verði krafnir um svör um það hvernig þeir hyggist nota synjunavaldið.