Niðurdrepandi að lifa á ölmusu

Síðustu mánuðir hafa verið erfiðir fyrir Jussanam Da Silva. Í marga mánuði hefur hún beðið eftir því að fá svar um atvinnu- og dvalarleyfi á Íslandi og hefur því þurft að framfleyta sér með aðstoð velgjörðarmanna. Hún sagði Sigríði Björgu Tómasdóttur frá lífinu á Íslandi, draumavinnunni á frístundaheimilinu Hlíðaskjóli og tónlistaráhuganum.

Biðin tekur á taugarnar.

Biðin tekur á taugarnar. Í desember var ég orðin mjög svartsýn á að ég fengi jákvætt svar en auðvitað vona ég það besta," segir Jussanam Da Silva, sem hefur lifað í óvissu undanfarna mánuði um hvort draumur hennar um að búa á Íslandi áfram muni rætast.

„Frestur dómsmálaráðuneytisins til að svara því hvort ég fæ dvalarleyfi rennur út á föstudag [í dag, 28. janúar] þannig að ég fæ vonandi svar þá," segir Jussanam, sem missti dvalar- og atvinnuleyfi sitt þegar hún skildi að borði og sæng við íslenskan eiginmann sinn til tveggja ára. Umsókn hennar um atvinnuleyfi var synjað af Vinnumálastofnun og sömuleiðis synjaði Útlendingastofnun umsókn hennar um dvalarleyfi. Báðir úrskurðir voru kærðir til ráðuneyta, sá fyrri til félagsmálaráðuneytisins og sá síðari til dómsmálaráðuneytisins, og Jussanam leyft að vera hér á landi þar til ráðuneytin kveddu upp sinn dóm. "Ég og Jóhannes Eiríksson, lögfræðingurinn minn, teljum að það hafi verið ólöglegt að hafna umsókninni því að lögskilnaður var ekki genginn í gegn hjá mér og manninum mínum, og er reyndar ekki enn," segir Jussanam, sem vonar að umsókn hennar hljóti náð fyrir augum embættismanna. "Svo erum við að undirbúa umsókn um ríkisborgararétt, bæði fyrir mig og dóttur mína sem býr hér líka."

Langaði frá Brasilíu

En hvernig kom það til að brasilísk listakona settist að á Íslandi? „Mig langaði til að flytja til Evrópu. Það er mjög erfitt að búa í Brasilíu, mikið af vandamálum í samfélaginu. Ég bjó í Ríó, sem er milljónaborg með mikilli fátækt. Íslenskur vinur minn benti mér á að leita fyrir mér á Íslandi og ég sló til og gerði það."

Þetta var í ársbyrjun 2008 en um haust sama ár höfðu ástir tekist með Jussanam og vininum og þau gengu í hjónaband. Í sinni fyrstu heimsókn komst Jussanam að því að vinnu var að hafa á íslenskum frístundaheimilum, en hún hafði starfsreynslu af skapandi starfi með börnum og langaði að vinna við það hér á landi. „Ég hef skrifað fyrir börn og vann verkefni með börnum í skólum í Ríó," segir Jussanam, sem hefur yndi af því að vinna með börnum. „Ég var komin með tvö atvinnutilboð þegar ég fór aftur til Brasilíu og þegar ég svo flutti til Íslands hóf ég störf á Hlíðaskjóli, frístundaheimili Hlíðaskóla. Þar vann ég ýmiss konar skapandi verkefni með börnum og það gekk mjög vel," segir Jussanam, sem auk vinnunnar þar varð strax áberandi í íslensku tónlistarlífi.

Frábært tónlistarlíf

„Þegar ég kom til Íslands fyrst hitti ég Tómas R. Einarsson og við ákváðum að spila saman. Hann er minn tónlistarlegi guðfaðir hér á landi," segir Jussanam, sem hefur spilað með mörgum íslenskum djasstónlistarmönnum. "Bossanova, brasilíski djassinn, er mín tónlist," segir Jussanam, sem hefur sungið víða á Íslandi. „Árið 2009 tók ég þátt í öllum stóru menningarhátíðunum hér á landi. Ég hef starfað með svo mörgum frábærum tónlistarmönnum hér, Tómasi auðvitað en líka Hauki Gröndal, Ásgeiri Ásgeirssyni og Agnari Má Magnússyni svo einhverjir séu nefndir. Ég er mjög hrifin af íslensku tónlistarlífi og finnst það ótrúlega öflugt miðað við hve fáir búa hér," segir Jussanam, sem næstu laugardaga mun kom reglulega fram á Café Haítí með hljómsveitinni Afró-Kúba.

Jussanam er lífleg og glaðleg þegar hún segir sögur af íslenskum vinum og félögum, en á þessum þremur árum sem liðin eru síðan hún kom hingað fyrst hefur hún aðlagast íslensku samfélagi vel. Tvítug dóttir hennar fluttist til hennar í desember 2009 og er að ljúka stúdentsprófi við Fjölbrautaskólann í Ármúla. „Hún vill alls ekki fara aftur til Brasilíu, finnst svo gott að vera hér og á marga vini. Sama segi ég; samstarfsfólk mitt í Hlíðaskjóli er til dæmis mjög góðir vinir mínir og við hittumst síðast í gær," segir Jussanam, sem fékk mikinn stuðning frá starfsfólki ÍTR, sem rekur frístundaheimilin, þegar umsókn hennar um atvinnuleyfi var hafnað. „Ég fékk bestu meðmæli og átti von á fastráðningu. Vinnumálastofnun vísaði bara í atvinnuleysistölur, 7,5 prósenta atvinnuleysi, en það eru bara tölur á blaði. Í sömu viku og ég þurfti að hætta þurfti að auglýsa eftir fólki til starfa á mörgum frístundaheimilum."

Gaman að vinna með börnum

Jussanam hlakkar til að byrja aftur að starfa í Hlíðaskjóli, fái hún jákvæð svör um atvinnuleyfi. „Það er svo gaman að vinna með börnum. Vonandi bíður starfið mín," segir Jussanam og eftirgrennslan Fréttablaðsins leiðir í ljós að svo er.

„Mér líkar ótrúlega vel á Íslandi við fólkið og samfélagið, það hefur allt gengið svo vel fyrir utan samskiptin við Útlendingastofnun og Vinnumálastofnun," segir Jussanam og hlær. Alvörusvipur færist þó yfir þegar talið berst að síðustu mánuðum. „Ég hef alltaf verið mjög sjálfstæð, unnið fyrir mér síðan ég var átján ára, en ég hef ekki mátt vinna síðan í haust. Ég hef því haft úr litlu að moða og þurft að lifa á framlögum, ölmusu frá fólki. Það er niðurdrepandi andlega. Ég er fullfrísk manneskja sem langar að vinna og gæti verið með vinnu. Það er erfitt að vera í þessari stöðu."