Fækkun hrefnu ekki bundin við Faxaflóa

Gísli Víkingsson, sérfræðingur hjá Hafrannsóknastofnun, segir stofnunina engar vísbendingar hafa um að hrefnuveiðar eða hvalaskoðunarbátar valdi fækkun hrefnu á Faxaflóa.

Eins og fram kom í Fréttablaðinu á þriðjudag telur Vignir Sigursveinsson, hjá hvalaskoðunarfyrirtækinu Eldingu, að hrefnuveiðar á Faxaflóa hafi valdið fækkun dýranna á þeim slóðum. Gunnar Bergmann Jónsson, eigandi Hrefnuveiðimanna ehf, heldur því hins vegar fram að hvalaskoðunarbátarnir sjálfir væru að fæla hrefnuna burt með stöðugum ágangi. Gunnar vísað til þess að rannsókn hefði leitt þetta í ljós.

Þar er Gunnar að vísa til greinar sem doktorsneminn Fredrik Christiansen lagði fram á fundi vísindaráðs Alþjóðahvalveiðiráðsins í sumar. Christiansen ályktaði þar af bráðabirgðaniðurstöðum sínum að hvalaskoðunarbátarnir yllu truflun á atferli hrefnanna þannig að þær gætu ekki einbeitt sér eins vel að fæðunámi.

„Ég verð að viðurkenna að mér fannst doktorsneminn taka svolítið djúpt í árinni,“ segir Gísli Víkingsson. Hann bendir á að talningar frá 2001 annars vegar og 2007 og 2009 hins vegar sýni helmingsfækkun hrefnu á grunnslóð við Ísland. „Það var ekki bara í Faxaflóa heldur alls staðar og ekki hægt að sjá að það væri meiri fækkun á hvalaskoðunarsvæðum eða hvalveiðisvæðum en annars staðar.“

Heildarfjöldi hrefna á grunnslóðinni var við síðustu talningu um tuttugu þúsund miðað við fjörutíu þúsund árið 2001 og árin þar á undan. Að sögn Gísla er lang nærtækasta skýringin almenn hliðrun í vistkerfinu til norðurs. Sandsílum og loðnu hafa fækkað afar mikið. Þessar tegundir séu mikilvægur hluti af fæðu hrefnunnar. Nákvæmar ástæður fyrir breytingunum séu ókunnar en menn líti til þess að hitastig sjávar hafi hækkað.

„Það hefur verið fjallað um þessar niðurstöður á alþjóðavettvangi og ályktanir vísindamanna hafa allar verið á þann veg að það sé alveg útlokað að veiðarnar valdi þessu. Við teljum að breytingarnar hjá hrefnunni séu tvímælalaust hluti af því öllu saman frekar en að þetta séu áhrif af hvalveiðunum eða hvalaskoðuninni,“ segir Gísli. Gera má ráð fyrir að veiddar verðir um 60 hrefnur í ár.

Að sögn Gísla telja vísindamenn að hrefnunni í stofninum sem haldi til á Miðnorður-Atlantshafi hafi ekki fækkað þótt hún hafi hörfað frá landi hér. „Við getum í sjálfu sér ekki ályktað hvert hrefnan hefur farið en menn eru almennt á því að þetta sé ekki fækkun heldur hliðrun í útbreiðslu innan stofnsins og að hrefnan sé ekki í hættu. En það stendur út af að skýra hvert hún hefur farið.“ gar@frettabladid.is