110 prósent leiðin of flókin - afstaða Lýsingar illskiljanleg

110 prósent úrræðið var útfært of þröngt og hefði mátt vera einfaldara og þar með fljótlegra í framkvæmd. Úrræðið fór seint af stað og var ekkert auglýst í byrjun. Þetta er meðal annars mat eftirlitsnefndar til efnahags- og viðskiptaráðherra um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins.

Þar segir að með því að miða við 110% af fasteignamati í stað markaðsvirði ódýrari eigna, láta aðrar aðfararhæfar eignir ekki dragast frá niðurfærslu að ákveðnu marki og taka upp fríeignamark með fastri fjárhæð, hefði mátt einfalda og flýta málum að mati nefndarinnar.

Úrræðið var erfitt í framkvæmd að mati nefndarinnar.

Nefndin bendir á að lántakar með lánsveð hjá 3ja aðila fá minni skuldaniðurfellingar en þeir sem voru með 80-100% lán hjá bönkunum. Nefndin fer svo fram á að lánþegum, sem þegar hafa fengið mál sín afgreidd, eigi þess kost að fá endurmat hafi verðmat annarra aðfararhæfra eigna haft áhrif á niðurstöðu fyrra mats.

Sértæk skuldaaðlögun í skammakróknum

Svo segir nefndin um sértæk skuldaaðlögun að úrræðið sé í hálfgerðum skammakrók hjá fjármálafyrirtækjunum. Úrræðið felur í sér mikla vinnu þess fjármálafyrirtækis sem er umsjónaraðili og samvinnu allra kröfuhafa, sem er vissulega flóknara en þegar eitt fjármálafyrirtæki semur við sjálft sig.

Mál eru oft flókin sem veldur því e.t.v. að reynt er að beita öðrum úrræðum sem ekki krefjast samninga við aðra kröfuhafa að þvi greinir frá í skýrslu nefndarinnar.

Fjármálafyrirtækin virðast vera tilbúin til að veita úrræði sem snúa eingöngu að þeim sjálfum og eru þ.a.l. einfaldari í framkvæmd, þó svo að þau úrræði gagnist eignafólki og/eða þeim sem ekki eiga við greiðsluvanda að stríða. Þessi úrræði einkennast af að vera minna skilyrt en sértæk skuldaaðlögun og geta í einstökum tilvikum jafnvel leitt til meiri niðurfellinga en sértæk skuldaaðlögun.

Þá kemur fram í skýrslunni að fjármálafyrirtækin halda ekki saman með skipulegum hætti upplýsingum um mál einstaklinga/heimila sem leita til þeirra vegna fjárhagsvandræða og fá aðra lausn en sértæka skuldaaðlögun eða 110% úrræði.

Nefndin segir að fjármálafyrirtæki verði að taka upp skipulega skráningu mála þar sem niðurstaðan er að vægari úrræði en sértæk skuldaaðlögun sé nægileg og flokka þau eftir úrræðum.

Illskiljanleg afstaða Lýsingar

Þá gagnrýnir nefndin að Lýsing er ekki aðili að samkomulagi um Beinu brautina svokölluðu.

Lýsing skrifaði undir samkomulag um Beinu brautina með fyrirvara um samþykki stjórnar í desember 2010. Komið hefur í ljós að stjórnin hafnaði því að Lýsing gerðist aðili að samkomulaginu og hafa önnur fjármálafyrirtæki í mörgum tilvikum gefist upp á að reyna að semja við Lýsingu.

Að mati nefndarinnar er þessi afstaða stjórnar Lýsingar illskiljanleg og til þess fallin að koma í veg fyrir eða hægja á afgreiðslu fyrirtækjamála. Ekki skiptir máli að mati nefndarinnar að réttarágreiningur um lögmæti fjármögnunarleigusamninga Lýsingar hafi ekki verið útkljáður fyrir dómstólum.