Íslandsklukkan rauði þráðurinn í sögu leikhússins

Kvikmyndagerðarmaðurinn Jón Karl Helgason er á fullu við að gera heimildarmynd um Þjóðleikhúsið sem verður frumsýnd næsta vetur. Íslandsklukkan límir myndina saman.

Jón Karl hefur að undanförnu fylgst með æfingum á Íslandsklukkunni í leikstjórn Benedikts Erlingssonar. Verkið var eitt af þremur fyrstu verkum Þjóðleikhússins á upphafsárinu ásamt Fjalla-Eyvindi og Nýársnótt. Svo skemmtilega vill til að fyrsta Snæfríður Íslandssól leikur einnig í þessari uppfærslu en það er Herdís Þorvaldsdóttir, móðir Tinnu Gunnlaugsdóttur, núverandi þjóðleikhússtjóra. Herdís leikur að þessu sinni móður Jóns Hreggviðssonar. „Íslandsklukkan er einhvern veginn höfuðverk Þjóðleikhússins og það gengur einhvern veginn í arf,“ segir Jón Karl. Ekki algalin fullyrðing. Tinna lék Snæfríði 1985 og þótt Erlingur Gíslason, pabbi leikstjórans Benedikts, leiki að þessu sinni Jón sterka þá lék hann júngherrann í uppfærslunni árið 1968. Þá má einnig nefna að Arnar Jónsson fer með hlutverk Eydalíns lögmann núna en hann lék dómkirkjuprestinn í sýningunni fyrir 25 árum.

Jón Karl hefur fengið að fylgjast með æfingum og rætt við eldri leikara um hvernig lífið og starfið gekk fyrir sig í Þjóðleikhúsinu á fyrstu árum þess. Hann segir Herdísi vera hafsjó af fróðleik. „Hún hefur upplifað svo margt og það er ákaflega fróðlegt að heyra hvernig þetta var allt saman fyrstu dagana,“ segir Jón Karl og nefnir sem dæmi að iðnaðarmenn voru enn að störfum þegar verið var að æfa fyrir frumsýningu. Leikararnir hafi hins vegar haft svo mikinn áhuga og svo mikinn vilja að þeir létu ekki nokkur hamarshögg á sig fá. Jón Karl hefur þegar tekið fyrsta viðtalið við Herdísi og jafnframt komist yfir myndefni af gömlum sýningum sem ákaflega fáir hafa séð. „Maður fær þarna tækifæri til að vera hálfgerður landkönnuður í leikhúsinu,“ útskýrir Jón Karl.

Og þótt leikverkið Íslandsklukkan sé rauði þráðurinn í gegnum heimildarmyndina þá fylgist Jón Karl ekkert síður með þeim leikritum sem nú er verið að sýna, Hænuungunum, Fíusól og Brennuvörgunum. „Og svo er hugmyndin sú að fylgjast með leikurunum fara inn í næsta ár og sjá hvaða verk þeir taka sér fyrir hendur næst. Því starf Þjóðleikhússins heldur alltaf áfram þótt búið sé að frumsýna Íslandsklukkuna.“

freyrgigja@frettabladid.is