Breytingarnar gætu komið verr niður á einstæðum mæðrum

Breytingar á fæðingarorlofi sem ríkisstjórnin hefur samþykkt geta komið verr niður á einstæðum mæðrum en sú skerðing sem áður hafði verið fallist á. Félagsmálaráðherra vonast til að vankantar verði sniðnir af í meðförum Alþingis.

Áður var áformað að skerða hámarksgreiðslur úr fæðingarorlofssjóði úr 350 þúsundum króna á mánuði í 300 þúsund krónur. Í frumvarpi félagsmálaráðherra á að halda hámarkinu í 350 þúsundum, en fresta töku eins mánaðar af orlofinu í þrjú ár.

Í dag fá mæður þrjá mánuði, feður þrjá, og þrír til viðbótar deilast niður á foreldrana samkvæmt þeirra óskum. Verði áformaðar breytingar að lögum munu foreldrar þurfa að fresta einum af sameiginlegu mánuðunum þar til barnið verður þriggja ára. Breytingarnar taka gildi um áramót.

Foreldrar geta deilt þeirri upphæð sem þeir fá úr fæðingarorlofssjóði á fleiri mánuði. Hjón og sambúðarfólk sem vilja taka níu mánaða orlof munu að hámarki geta fengið 311.111 krónur á mánuði eigi báðir foreldrar rétt á hámarksgreiðslu.

Einstæðar mæður geta tekið sex mánaða orlof, en fá þá aðeins 291.666 krónur að hámarki á mánuði, rúmlega átta þúsund krónum minna en þær hefðu fengið hefðu hámarksgreiðslur verið skertar í 300 þúsund krónur á mánuði.

„Þetta þykir mér mikill ágalli á þessari lausn, og ég fer ekki í grafgötur með það að ég hefði frekar kosið hina leiðina," segir Árni Páll Árnason, félags- og tryggingarmálaráðherra.

Árni segir mikilvægt að félags- og tryggingarmálanefnd Alþingis leggist yfir frumvarpið og reyni að sníða af því vankanta. "Það þarf að reyna að láta þetta verða eins þokkalegt og hægt er, en gott verður það aldrei," segir Árni Páll.

Með breytingunni á að spara 1,2 milljarða króna á ári, sömu upphæð og lækkun hámarksupphæðar í 300 þúsund hefði skilað. Munurinn er sá að frestun orlofsins ýtir kostnaðinum fram um þrjú ár.

„Þetta hefur þann kost að foreldrar geta tekið fullt fæðingarorlof," segir Árni Páll. Vonandi geti ríkissjóður staðið undir frestaðri orlofstöku eftir þrjú ár. Þessi leið geti líka verið heppilegri til að viðhalda jafnvægi í fæðingarorlofskerfinu, svo feður hætti einfaldlega ekki að taka orlofið.

Árni viðurkennir að ýmsir gallar séu á þeirri hugmynd sem nú hefur orðið ofan á, til dæmis muni hún kalla á aukinn kostnað sveitarfélaga vegna niðurgreiðslna á þjónustu dagforeldra. Ekki hafi verið áætlað hversu mikill sá aukni kostnaður verði.

Árni Páll segir að frumvarpið verði lagt fram á Alþingi í dag og fari væntanlega beint í félags- og tryggingarmálanefnd. - bj