Allir sem fylgst var með fái miskabætur

 Lögmaður manns sem fékk dæmdar 250 þúsund króna bætur vegna ólöglegs eftirfararbúnaðar lögreglu segir það standa upp á yfirvöld að bæta öllum þeim skaðann sem hinu ólögmæta úrræði var beitt gegn.

Úrræðið, staðsetningarbúnaður sem notaður er til að fylgjast með ferðum fólks, rataði í reglur frá ríkis-saksóknara um sérstakar rannsóknar-aðferðir lögreglu árið 1999. Það átti sér hins vegar ekki stoð í lögum fyrr en nú um síðustu áramót og var fram að því ólöglegt, samkvæmt úrskurði héraðsdóms, og raunar áður dóms Hæstaréttar einnig.

Lögmaðurinn Vilhjálmur H. Vilhjálmsson segir að ætla verði að búnaðurinn hafi verið notaður sem almennt rannsóknarúrræði hjá lögreglu frá 1999 hið minnsta. „Við erum því að tala um að búnaðurinn hefur verið notaður með ólöglegum hætti, og brotið þannig á rétti íslenskra ríkisborgara, í tæp tíu ár,“ segir hann.

„Ég tel að það hvíli ótvíræð skylda á ríkisvaldinu að láta fara fram nákvæma könnun á því í hversu mörg skipti þessi ólögmæti eftirfararbúnaður hefur verið notaður og að hverjum aðgerðirnar hafa beinst,“ segir Vilhjálmur. „Síðan þarf að upplýsa viðkomandi um það að svona búnaður hafi verið notaður til að fylgjast með þeim og benda þeim á rétt þeirra til að sækja skaðabætur eða bjóða fram skaðabætur að fyrra bragði,“ segir hann. Nauðsynlegt sé að yfirvöld hafi frumkvæði að því vegna þess að þeir sem hafa sætt eftirfylgninni viti ekki endilega af því sjálfir.

Eiríkur Tómasson lagaprófessor er ekki á sama máli og Vilhjálmur. „Ég get ekki séð að það sé nokkur lagaskylda sem hvílir á ríkinu að gera þetta en auðvitað getur ríkið gert þetta ef það þykir rétt,“ segir hann.

Ragna Árnadóttir dómsmálaráðherra segist munu bíða með viðbrögð við málinu þar til ljóst verður hvort ríkislögmaður áfrýjar dómnum til Hæstaréttar.

Stefán Eiríksson lögreglustjóri tekur í sama streng og Ragna, en bendir þó á að reglur ríkissaksóknara um eftirfararbúnaðinn séu byggðar á niðurstöðum skýrslu frá árinu 1999 sem unnin var af fulltrúum lögreglu- og ákæruvalds, auk Bjargar Thorarensen, nú prófessors í stjórnsýslurétti, og Atla Gíslasonar, nú þingmanns Vinstri grænna. Mat skýrsluhöfunda hafi verið að ekki þyrfti dómsúrskurð fyrir notkun eftirfararbúnaðar af þessu tagi, þótt héraðsdómur hafi nú komist að annarri niðurstöðu.

stigur@frettabladid.is